DÜNYA STANDARTLARINDA VURGUN
Bülent PINARBAŞI
cesotti35@gmail.com

DÜNYA STANDARTLARINDA VURGUN

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

06 Kasım 2026 Cuma 22:08 makaleler

Türkiye günlerdir yatırım fonları üzerinden dönen milyarlarca liralık işlemleri konuşuyor, Aliağa ise 10 katı fiyata faturalandırılan kabloyu…

Eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı. Kaya ve eşinin, yaklaşık 163 milyon liralık hisse yatırımını 2 milyar 170 milyon lira civarında satışa dönüştürdüğü iddia ediliyor. Aradaki fark yaklaşık 2 milyar lira. Soruşturmanın konusu, kamuya açıklanmamış bilgilerin kullanıldığı ve sermaye piyasası kurallarının ihlal edildiği iddiaları.

Bir tarafta milyarlarca liralık borsa işlemleri, diğer tarafta Aliağa…

Aliağa’da da milyarlar konuşuluyor. Fakat bizim gündemimizde yatırım fonları değil; belediyenin ve belediye şirketlerinin hesapları, borçları, ihaleleri ve Sayıştay raporları var.

İki ayrı dünyanın ortak bir sorusu bulunuyor: Para nasıl kazanılıyor, nasıl harcanıyor ve hesabını kim veriyor?

Önceki yazı ve haberlerimizde Aliağa Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay raporunu ele almıştık. Şimdi de belediyenin yüzde 99,34 oranında ortak olduğu Aliakent A.Ş.’nin raporunu masaya yatıralım.

Çünkü belediye raporunda gördüklerimiz, şirket raporuyla yan yana geldiğinde insanın aklına ister istemez daha büyük sorular geliyor.

***

BİR KABLO, BİR HESAP, 7 MİLYON LİRALIK FARK

Önce şu kablo meselesine bakalım.

Aliağa Yolcu Transfer Merkezi için yapılan trafo köşkü mal alımında, alüminyum kablonun metre fiyatı 9 bin 860 lira olarak belirlenmiş.

Miktar 800 metre.

Toplam fatura 7 milyon 888 bin lira.

KDV hariç.

Sayıştay denetçileri aynı özellik ve nitelikteki kablonun denetim tarihindeki e-ticaret satış fiyatını metre başına 911 lira 60 kuruş olarak tespit etmiş. Buna göre 800 metrelik kablonun bedeli 729 bin 280 lira olabilecekken, Aliakent A.Ş. bu iş için 7 milyon 888 bin lira ödemiş.

Aradaki fark tam 7 milyon 158 bin 720 lira.

Başka bir ifadeyle, kablonun metre fiyatı piyasa araştırmasında görülen fiyatın yaklaşık 11 katı!

Üstelik işin bir başka boyutu daha var. Belediyenin ihale ettiği işin yüklenicisi Aliakent A.Ş. olmuş. Şirket ise herhangi bir ihale süreci yürütmeden işi başka bir yükleniciye doğrudan devretmiş.

Aliakent yönetimi, fiyat karşılaştırmasının tek başına kamu zararı tespiti için yeterli olmayacağını savunmuş. Sayıştay ise karşılaştırılan ürünlerin marka, model ve teknik özellikleriyle ticari koşullarının eşdeğer olduğunu belirterek bu savunmaya itibar etmemiş.

Şimdi soruyorum:

Aradaki farkın hesabını kimden soralım?

Dahası, yalnızca kablo değil. Aynı raporda 2 bin 900 liraya alınan şezlongun tedarikçi satış fiyatı 2 bin 363 lira 64 kuruş; 800 liraya alınan sehpanın fiyatı ise 318 lira 18 kuruş olarak gösteriliyor.

Bunlar birkaç kuruşluk fiyat farkları değil.

Şimdi düşünelim. Aliağa Yolcu Transfer Merkezi’nin tamamında neler alındı, hangi fiyatlarla alındı, hangi işler kimlere devredildi? Bir tek kabloda bu kadar büyük fark ortaya çıkıyorsa, işin bütününde kim bilir kimlere ne çorbalar dağıtılmıştır?

RUHSATSIZ BİNADA BELEDİYE ŞİRKETİ

Aynı raporda Aliakent A.Ş.’nin ana hizmet binasının yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi olmadan kullanıldığı da tespit edilmiş.

Şimdi burada duralım.

Bir belediye şirketi kendi hizmet binasını ruhsatsız kullanıyorsa, bu belediye kime, nasıl ruhsat soracak? Hangi işletmeye ceza kesecek? Hangi yurttaşa “Mevzuata uymak zorundasın” diyecek?

Hukukçu bir belediye başkanının yönettiği kentte, belediyenin ortak olduğu şirketin ruhsatsız binada faaliyet göstermesi nasıl açıklanacak?

Hukuk, yalnızca vatandaşa uygulanacak bir kurallar bütünü değildir. Belediyeye de, belediye şirketine de, belediye başkanına da uygulanır.

Yoksa “dünya standartlarında belediyecilik” dediğimiz şey, devleti, yasayı, yönetmeliği ve genelgeleri hiçe sayıp, kıyısından kenarından dolaşmanın yollarını bulmak mıdır?

ŞİRKETİN BORCU, BELEDİYENİN İHTİYACI, YÜKLENİCİNİN PARASI

Aliakent raporunda bir başka dikkat çekici konu, şirketin borçlanma işlemleri.

Şirket, belediyeye ait Aliağa Petrol A.Ş.’den yönetim kurulu kararı olmadan 124 milyon 500 bin lira borç almış. Üstelik ortada herhangi bir mal veya hizmet alımı olmadığı halde bu para muhasebe kayıtlarında “alınan sipariş avansı” olarak gösterilmiş.

Sayıştay, bu işlemi gerçek mahiyetini yansıtmayan bir muhasebeleştirme olarak değerlendirmiş; muvazaalı işlem ve örtülü kazanç dağıtımı riski bulunduğuna dikkat çekmiş.

Şirketin açıklaması ise muhasebe hesabının yanlış seçilmesinin tek başına bu sonuçları doğurmayacağı yönünde.

Peki 124,5 milyon lira neden bir şirketten diğerine aktarılıyor? Hangi yönetim kurulu kararıyla? Hangi sözleşmeyle? Hangi ticari gerekçeyle?

Aynı raporda, Aliakent A.Ş.’nin hem kendisine hem de Aliağa Belediyesi’ne yüklenici olan bir firmadan 27,5 milyon lira borç aldığı da yer alıyor. Bu tutarın 19,5 milyon lirası belediyenin borçlarının ödenmesinde kullanılmış. Raporda söz konusu firmaya yapılan toplam ödemenin 39 milyon liraya ulaştığı belirtiliyor.

Sayıştay, bu borçlanma için de şirket yönetim kurulu, genel kurul veya belediye meclisi kararı ile yazılı bir finansman sözleşmesi bulunmadığını kayda geçirmiş.

Devletin denetim makamı kibarlıktan bu ilişkiye tefecilik diyememiş de “hem şirkete hem belediyeye yüklenici olan firmadan alınan borç” diye tarif etmiş.

Ben de soruyorum: Bir şirket hem belediyeye hem belediye şirketine iş yapıyor, sonra belediye şirketine borç veriyor, verdiği paranın bir bölümü belediyenin borçlarının ödenmesinde kullanılıyor. Bu nasıl bir finansman ilişkisi?

Alınan paranın maliyeti ne? Ödenen faiz ya da fazlalık para hangi sözleşmeye göre, kimin kararıyla ve hangi bütçeden karşılanıyor? Bu ilişkinin belediyeye ve şirkete toplam yükü ne kadar?

Bir de belediyenin kendi banka kredileri var. 2025 yılı raporunda, belediye meclisinin borçlanma kararı olmadan kullanılan üç kredinin ana para toplamı 135 milyon lira, toplam geri ödemesi ise yaklaşık 190 milyon 800 bin lira olarak gösteriliyor.

Aradaki 55 milyon 800 bin lira, finansman maliyeti.

Tasarruf tedbirlerinin her gün ilan edildiği, kültürel etkinliklerin ve çeşitli faaliyetlerin “tasarruf” gerekçesiyle iptal edildiği bir ülkede, belediyenin borçlanma maliyetleri de böylece büyüyor.

Tasarruf vatandaşa, kültüre, sanata; borçlanma ve finansman yükü belediyeye…

Dünya standartlarında yönetim anlayışının hesabı bu mu?

TASARRUF TEDBİRİNE RAĞMEN ŞİRKET ARACI BELEDİYE PERSONELİNE

Aliakent raporunda yer alan bir başka tespit de şirket tarafından kiralanan araçların belediyede çalışan, ancak Aliakent A.Ş. personeli olmayan kişiler tarafından kullanılması.

Yani belediye şirketi araç kiralıyor, giderini şirket karşılıyor; araçlardan belediye personeli yararlanıyor.

Şirketin kaynakları hangi faaliyet için kullanılıyor? Bu araçların belediye personeline tahsis edilmesinin hukuki ve mali dayanağı ne? Kira bedelleri, yakıt, bakım ve diğer giderler hangi hizmetin karşılığı olarak şirketin hesaplarına yazılıyor? Bu araçlar gerçekten belediye işleri için mi, yoksa idari kadronun şahsi kullanımı için mi tahsis edildi?

Devlet tasarruf tedbirleri diye bangır bangır bağırırken, belediye şirketinin kaynaklarıyla kiralanan araçların belediye personelinin kullanımına sunulması, tasarruf genelgelerinin etrafından dolaşmak olmuyor mu?

“Ben her türlü kıyısından kenarından dolaşmanın yolunu bulurum” demenin başka bir biçimi değil mi bu?

2014’TEN BERİ AYNI SORULAR

Şimdi bütün bu tabloyu yalnızca Aliakent A.Ş.’nin 2025 yılı raporuyla sınırlı değerlendirmeyelim.

Aliağa Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay raporunda, belediye ve şirketlerinin vadesi geçmiş vergi ve SGK borçlarının toplamı 1 milyar 111 milyon 770 bin lira olarak tespit edilmiş. Mali tablolarda görünen tutar ise 158 milyon 735 bin lira.

Aradaki fark yaklaşık 953 milyon lira.

2024 yılı raporunda da toplam borç 604 milyon 571 bin lirayı aşarken mali tablolarda 113 milyon 396 bin lira gösterilmişti. Bir yılda toplam borç yaklaşık 507 milyon lira artmış. Gecikme zamları da 463 milyon lirayı aşmış.

Üstelik bunlar tek başına borç rakamları.

Belediyeye ait olduğu anlaşılan 51 yapı ile 1.048 arsa ve arazinin, toplam 1.099 taşınmazın tapu sicilinde kayıtlı olmadığı tespit edilmiş. Yaklaşık 853 milyon 436 bin liralık yol ve kaldırım yenileme işinde ihale öncesi metraj ve yer listeleriyle ilgili eksiklikler rapora girmiş. Dünya standartlarında (!) belediye başkan yardımcıları ve müdür atamalarında mevzuata aykırılıklar belirlenmiş. Önceki denetimlerde de karşımıza çıkan muhasebe, borç, ihale ve araç yönetimi sorunlarının önemli bir bölümü 2025 raporunda yeniden yer almış.

Bir de 2014 yılından bu yana Aliağa’yı yöneten aynı siyasi iradeden söz ediyoruz.

Yıllar değişiyor, raporların kapakları değişiyor, bulgu numaraları değişiyor. Fakat benzer sorunlar yeniden karşımıza çıkıyor.

Biz daha önce de sorduk: Önceki yıllarda tespit edilen eksiklikler için ne yapıldı? Hangi önlem alındı? Neden aynı meseleleri yeniden konuşuyoruz?

Bir Sayıştay raporunda bir eksikliğin tespit edilmesi elbette önemlidir. Fakat aynı eksiklikler yıllar boyunca raporlara giriyorsa artık yalnızca muhasebe kayıtlarını değil, yönetim anlayışını da konuşmak gerekir.

Çünkü denetim raporu, belediyenin yıllık faaliyet broşürü değildir. Bir önceki yılın yanlışlarını sonraki yıla taşıma hakkı da vermez.

PEKİ, NE KADAR PARA?

Gelelim asıl soruya…

Aliağa Belediyesi’nde bugüne kadar ne kadarlık haksız kazanç sağlandı, ne kadar kamu zararı oluştu?

Bunun kesin rakamını bugün elimizdeki raporlardan çıkaramayız. Çünkü her bulgunun parasal karşılığı ayrı ayrı hesaplanmalı; işlemler, sözleşmeler, faturalar, ödeme kayıtları ve ilgili kişilerin sorumlulukları incelenmeli.

Ama elimizde somut bir örnek var: Bir tek kablo alımında, Sayıştay’ın piyasa karşılaştırmasına göre 7 milyon 158 bin 720 liralık fark.

Belediyenin banka kredilerinde 55 milyon 800 bin liralık finansman maliyeti.

Aliakent’in 124,5 milyon liralık şirketler arası kaynak aktarımı.

Yüklenici firmadan alınan 27,5 milyon liralık borç ve aynı firmaya yapılan 39 milyon liralık toplam ödeme.

Bunların her biri ayrı ayrı açıklanmak zorunda. Birbirine ekleyip kamu zararı ilan etmek değil, her işlemin gerçek maliyetini ve hukuki dayanağını ortaya çıkarmak gerekiyor.

Fakat yerel ölçekli bir belediye yönetiminde bu kadar akla hayale sığmayan rakamlarla karşı karşıya kaldığımıza göre, “dünya standartlarında” bir belediyecilik anlayışıyla oluşturulan kadronun ne kadar malı götüreceğini varın siz hesaplayın!

Üstelik burada konuştuğumuz, Sayıştay raporlarına girebilen, denetçilerin önüne gelen işlemler.

Ya raporlara girmeyenler?

Ya yıllar içinde gözden kaçanlar?

Ya belediye şirketleri üzerinden yürütülen ve kamuoyunun ayrıntısını bilmediği diğer işlemler?

Aliağa’nın bütçesi milyarlarla ifade ediliyor. Belediye şirketleri milyonlarca liralık alımlar yapıyor, borçlanıyor, ihalelere giriyor, taşınmaz ve araç kullanıyor. Bütün bunların hesabı birkaç açıklamayla geçiştirilemez.

DÜNYA STANDARTLARINDA BELEDİYECİLİK BU MU?

Bir belediye başkanı, hukukçu kimliğiyle de anılıyorsa hukuk herkesten önce kendisi için bağlayıcı olmalı.

Ruhsatsız binada faaliyet gösteren belediye şirketiyle kime ruhsat soracaksınız?

Meclis kararı olmadan borçlanma işlemleriyle hangi kurala uyulmasını bekleyeceksiniz?

Piyasa fiyatının kat kat üzerinde alım yapan şirketle nasıl tasarruf tavsiye edeceksiniz?

Kamu kaynaklarıyla kiralanan araçları belediye personelinin kullanımına sunarken hangi tasarruf anlayışından söz edeceksiniz?

Dünya standartlarında belediyecilik, güzel sloganlar söylemekle olmaz. Hukuka uymakla, kamu parasını korumakla, ihaleyi şeffaf yapmakla, hesabı doğru tutmakla ve denetimin gereğini yerine getirmekle olur.

2014’ten bu yana Aliağa’yı yönetenler, artık bu sorulara cevap vermeli.

Belediye meclisi de muhalefetiyle, iktidarıyla görevini yapmalı. Sayıştay raporlarını yalnızca okunup geçilecek belgeler olarak görmemeli. Her bulgunun takipçisi olmalı, kamu kaynağının hesabını sormalı.

Çünkü Aliağa’nın parası kimsenin şahsi parası değil.

Bir tek kablonun hesabı bile milyonlarla ifade ediliyorsa, bu kentte yaşayan herkesin bilmeye hakkı var.

Dünya standartlarında belediyecilik istiyorsanız, önce dünya standartlarında hesap verin.

Gerisi zaten slogan…


Diğer köşe yazıları

OKURLARDAN (!) GELEN İLETİLER

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

15 Kasım 2026 Pazar 21:11 makaleler

ALİAĞA KAYNIYOR, BİZ SEYREDİYORUZ!

Aliağa'da bugün yine işçiler öldü. Bu kez HABAŞ'ta… Bir tavan vinci düştü. Malzemeler ark ocağına savruldu. Doğalgaz hattına çarpan malzemelerin ardından patlama yaşandı. Yangın çıktı. Fabrikanın içi savaş alanına döndü.

09 Kasım 2026 Pazartesi 19:31 makaleler

DÜNYA STANDARTLARINDA VURGUN

Türkiye günlerdir yatırım fonları üzerinden dönen milyarlarca liralık işlemleri konuşuyor, Aliağa ise 10 katı fiyata faturalandırılan kabloyu…

06 Kasım 2026 Cuma 22:08 makaleler

BELEDİYEMİZ DÜNYA STANDARDINDA AMA SAYIŞTAY DEĞİL!

Aliağa Belediyesi'nin 2025 yılı Sayıştay raporu yayımlandı. Raporu okudukça "bu kadar da olmaz artık” demenin yanı sıra, insanın aklına ister istemez bazı sorular da geliyor.

29 Ekim 2026 Perşembe 19:30 makaleler

BÜTÇEDE OY BİRLİĞİ...

Aliağa Belediyesi'nin 2027 yılı bütçesi 5 milyar 845 milyon TL olarak kabul edildi. Hem de oy birliğiyle… Yanlış okumadınız. Milyarlarla ifade edilen bir bütçe, belediye meclisinde oy birliğiyle geçti.

26 Ekim 2026 Pazartesi 11:42 makaleler