BELEDİYEMİZ DÜNYA STANDARDINDA AMA SAYIŞTAY DEĞİL!
Bülent PINARBAŞI
cesotti35@gmail.com

BELEDİYEMİZ DÜNYA STANDARDINDA AMA SAYIŞTAY DEĞİL!

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

29 Ekim 2026 Perşembe 19:30 makaleler

Aliağa Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay raporu yayımlandı. Raporu okudukça “bu kadar da olmaz artık” demenin yanı sıra, insanın aklına ister istemez bazı sorular da geliyor.

Bir belediyenin ve şirketlerinin vadesi geçmiş vergi ve SGK borçları 1 milyar 111 milyon lirayı aşmış. Mali tablolarda görünen tutar ise 158 milyon 735 bin lira.

Arada yaklaşık 953 milyon lira fark var.

Üstelik bu ilk kez yaşanmıyor.

2024 yılı raporunda da belediye ve şirketlerinin toplam vergi ve SGK borçları 604,5 milyon lirayı aşarken mali tablolarda yaklaşık 113,4 milyon lira gösterilmişti.

Bir yılda borç tablosu ağırlaşmış. Önceki raporda karşımıza çıkan sorunların önemli bir bölümü de ortadan kalkmamış.

Şimdi soralım.

Bütün bunlar nasıl oluyor?

Yıllardır Aliağa’yı yöneten bir belediyeden söz ediyoruz. Bütçesi milyarlarla ifade ediliyor. Yönetim anlayışının “dünya standartlarında” olduğu söyleniyor.

İyi de dünya standartlarında yönetim, yalnızca büyük bütçelerle, gösterişli projelerle ya da güzel cümlelerle mi ölçülüyor?

Yoksa hesabın doğru tutulması, borcun zamanında ödenmesi, kamu malının korunması ve mevzuata uyulması gibi biraz daha sıradan görünen işler de bu standartların içinde mi?

Asıl mesele bu bence.

***

Önce rakamlara bakalım.

2024 yılı Sayıştay raporunda belediye ve şirketlerinin vergi ve SGK borçları toplamı 604 milyon 571 bin lira olarak tespit edilmişti. Mali tablolarda gösterilen tutar ise 113 milyon 396 bin liraydı.

2025 raporunda toplam borç 1 milyar 111 milyon 770 bin liraya çıkmış. Mali tablolardaki tutar 158 milyon 735 bin lira.

Bir önceki yıla göre toplam borç yaklaşık 507 milyon lira artmış.

Mali tablolarda gösterilen borçla ilgili kurumlardan alınan bilgiler arasındaki fark da büyümüş.

Üstelik bu borçların zamanında ödenmemesi nedeniyle 463 milyon lirayı aşan gecikme zammı oluşmuş.

Bir belediyenin borçlu olması tek başına usulsüzlük değildir elbette. Belediyelerin borcu da olur, alacağı da. Önemli olan, mali durumun doğru gösterilmesi ve kaynakların buna göre yönetilmesidir.

Borç 1,1 milyar lirayı aşarken mali tablolarda 158,7 milyon lira görünüyorsa, bunun açıklanması gerekir.

Daha önemlisi, aynı temel sorun bir önceki denetimde de karşımıza çıkmışsa insan şu soruyu sormadan edemiyor.

Geçen yıl bu tespit yapıldığında ne oldu? Hangi önlem alındı? Neden benzer bir tabloyla yeniden karşılaşıyoruz?

Sayıştay raporları yalnızca geçmiş yılın hesabını tutmak için hazırlanmıyor. Amaç, yanlışları ortaya koymak ve düzeltilmesini sağlamak değil mi?

Aynı sorunlar bir sonraki rapora taşınıyorsa, denetimin gösterdiği yolun ne kadar takip edildiğini de, yetkili makamların, abilerin neden gereğini yapmadığını da konuşmak gerekiyor.

***

2025 raporunun dikkat çekici tarafı, yalnızca önceki sorunların devam etmesi değil. Yeni ve ciddi tespitler de var.

Örneğin belediyenin bilgi sistemindeki mali veriler üzerinde, Mali Hizmetler biriminin bilgisi ve onayı dışında değişiklik yapılmasına imkân veren sınırsız yetkiler bulunduğu belirtiliyor.

Düşünsenize…

Bir belediyenin mali kayıtları, o kayıtların sorumluluğunu taşıyan birimin bilgisi ve onayı dışında değiştirilebiliyorsa burada ciddi bir kontrol sorunu var demektir.

Kamu maliyesinde kayıtların doğruluğu kadar, o kayıtlara kimin, hangi yetkiyle müdahale edebildiği de önemlidir.

Bir başka bulgu, belediyeye ait taşınmazlarla ilgili.

Sayıştay, belediyeye ait olduğu anlaşılan 51 yapı ile 1.048 arsa ve arazinin tapuya kayıtlı olmadığını tespit etmiş. Toplam 1.099 taşınmazdan söz ediyoruz.

Bir belediyenin elindeki taşınmazları eksiksiz biçimde kayıt altına alması, tapu ve muhasebe işlemlerini tamamlaması en temel sorumluluklarından biri değil mi?

Kamu malı dediğimiz şey, kendi kendine korunmuyor. Envanter tutulacak, kayıtlar güncel olacak, değerler doğru gösterilecek. Bunlar yapılmadığında yalnızca kâğıt üzerinde bir eksiklik oluşmuyor. Kamu varlığının takibi ve denetimi de zorlaşıyor.

Siz olsanız huylanmaz mısınız? O kayıt altında olmayan tapuların üstünde kim bilir ‘kimleer kimlerle’ oturuyor?..

Raporda hurdaya ayrılan araç ve malzemelerin yönetiminde de eksiklikler bulunuyor. Hurdaların dağınık alanlarda tutulduğu, güvenlik zafiyeti oluştuğu ve bazı hurda varlıkların ilgili muhasebe kayıtları yapılmadan satıldığı belirtiliyor.

Yani mesele yalnızca milyarlık yatırımlar değil. Belediyenin elindeki eski bir malzemenin nasıl saklandığı, nasıl kaydedildiği ve nasıl satıldığı da kamu yönetiminin parçası.

Bir de…

Acaba ‘hurda’ diye ayrılan malzemeler gerçekten hurda mıydı?..

Dünya standartlarında yönetim dediğimiz şey, herhalde biraz da bu ayrıntılarda belli oluyor.

***

Gelelim ihalelere ve harcamalara:

2025 raporunda yaklaşık 853 milyon 436 bin lira bedelli yol ve kaldırım yenileme işiyle ilgili dikkat çekici bir tespit var.

İhale öncesinde işin yapılacağı yerleri ve miktarları ayrıntılı biçimde gösteren listelerin ve metraj cetvellerinin hazırlanmadığı belirtiliyor.

Belediye, işin hakedişlerinin sahada yapılan ölçümlerle düzenlendiğini ifade etmiş. Sayıştay ise işin nerede, hangi miktarda yapılacağının ihale öncesinde belirlenmesi gerektiğine dikkat çekmiş.

Burada yol yapılmasına karşı çıkmak değil amacımız. Ama yüz milyonlarca liralık bir işin kapsamı, miktarı ve maliyeti baştan açık ve denetlenebilir olmalı.

Kamu kaynakları söz konusuysa planlama da denetimin bir parçasıdır.

Bir başka tespit, belediye meclisinin borçlanma kararı olmadan kullanılan kredilerle ilgili. Raporda üç ayrı banka kredisinin ana para toplamının 135 milyon lira, toplam geri ödeme tutarının ise yaklaşık 190,8 milyon lira olduğu belirtiliyor.

Ayrıca belediye şirketi Aliakent A.Ş.’nin bir yüklenici firmadan 27,5 milyon lira borç aldığı, bunun 19,5 milyon lirasının belediyenin borçlarının ödenmesinde kullanıldığı tespit edilmiş. Sayıştay, söz konusu işlem için şirket yönetim kurulu kararı ve yazılı finansman sözleşmesi bulunmadığını da kayda geçirmiş.

Bunlar, üzerinde durulması gereken konular.

Belediye neden meclis kararı olmadan kredi kullanıyor?

Şirket üzerinden borçlanma ihtiyacı neden doğuyor?

Kamu idaresi ile yüklenici arasındaki bu finansman ilişkisi hangi karar ve belgelerle yürütülüyor?

Soruların yanıtı belgelerde bulunmalı.

Çünkü kamu parasının hesabı, “Biz böyle uygun gördük” denilerek kapatılabilecek bir konu değil.

Bankalar ve üçüncü şahıs/kurumlar kimseye babasının hayrına borç ya da kredi vermez. Belediye meclisine danışılmadığına göre; faizden veya menfaatten doğan zarar şimdi kimin hanesine yazılmalı?..

***

Bir de personel meselesi var.

Sayıştay raporunun bu bölümü, ekstra ekstra üzerinde durulmayı hak ediyor.

Raporda iki belediye başkan yardımcısı ile altı müdürün kadrolara atanma işlemlerinin mevzuata uygun olmadığı tespiti yer alıyor.

Bazı kişilerin gerekli sınav koşulları karşılanmadan zabıta memurluğuna atandığı, bazı müdürlük atamalarında ise görevde yükselme sınavına ilişkin şartların sağlanmadığı belirtiliyor.

Hatta raporda, bir müdürün görevde yükselme sınavına başvuru tarihinde mevzuatta aranan altı yıllık hizmet süresini doldurmadığı, buna rağmen sınava kabul edilerek müdür kadrosuna atandığı anlatılıyor.

Şimdi gelelim “dünya standartlarında belediyecilik” meselesine.

Anlaşılan dünya standartlarında yöneticilik anlayışında, kadroya atanacak kişinin mevzuatta aranan koşulları taşıması, gerekli sınavlara girmesi ya da hizmet süresini tamamlaması gibi ayrıntılara pek gerek kalmıyor!

Mevzuat herkese uygulanmak için var olmalı. Makamın büyüklüğüne, kişinin kime yakın olduğuna ya da hangi göreve getirilmek istendiğine göre değişmemeli.

Bir belediye başkan yardımcısı da müdür de zabıta memuru da kamu görevine ilişkin kurallara uymak, koşulları yerine getirmek zorunda.

Liyakat dediğimiz şey zaten tam olarak bu noktada anlam kazanıyor.

Yönetici seçerken yalnızca güven duyulan kişileri tercih etmek yeterli değil. O kişinin gerekli nitelikleri taşıması, yasal şartları karşılaması ve görevin sorumluluğunu yerine getirebilmesi de gerekiyor.

Yoksa “dünya standartlarında yönetim” sözünü ne kadar tekrar edersek edelim, Sayıştay raporundaki tespitler ortadan kalkmıyor.

***

Bütün bunlar olurken önceki yılın raporunda yer alan bazı bulguların da giderilmediği görülüyor.

2024 yılı raporunda yer alan tespitler arasında borçların mali tablolarda eksik gösterilmesi, boş yevmiye kayıtları ve geriye dönük muhasebe işlemleri, araçların yönetimindeki aksaklıklar, bütçe emanetlerinin ödenmesinde sıra kurallarına uyulmaması, idari para cezalarının tahsil ve takibindeki eksiklikler, bazı doğrudan temin işlemleri ve hizmet alımlarındaki sorunlar bulunuyordu.

2025 raporunun önceki yıl bulgularını izleyen bölümünde, bu konuların önemli bir kısmı için “yerine getirilmedi” ya da “kısmen yerine getirildi” değerlendirmeleri yer alıyor.

Demek ki bazı sorunlar bir raporla ortaya konulmuş, bir sonraki yıl da yeniden denetimin konusu olmuş.

Bunun anlamı açık.

Sorunun tespit edilmesi önemli. Ama asıl önemli olan, tespitten sonra ne yapıldığı.

Aynı konular yıllar boyunca raporlara girmeye devam ediyorsa, yönetim anlayışını sorgulamak gerekir.

Kamu yönetiminde hata yapılabilir. Önemli olan hatanın kabul edilmesi, düzeltilmesi ve tekrarının önlenmesidir.

Aynı hatanın sürmesi ise artık yalnızca geçmişin değil, bugünün de sorunudur, bu günkü idare sorumludur.

***

Raporun bir başka önemli başlığı da belediyenin mali yükü.

Sayıştay, belediyenin taraf olduğu dava ve icra takiplerinin toplam tutarını 685 milyon 146 bin lira olarak hesaplıyor. Bu toplamın içinde adli davalar, idari davalar ve icra takipleri bulunuyor.

Ayrıca belediyenin 2024 yılına ait 125 milyon 696 bin liralık gideri 2025 yılında kaydedilmiş. Yevmiye defterinde boş numaralar ve geriye dönük kayıt işlemleriyle ilgili tespitler de devam ediyor.

Bunların her biri ayrı ayrı incelenmeli. Her bulgunun kendi açıklaması, belgesi ve hukuki karşılığı var.

Ama bütün tabloya birlikte baktığımızda karşımıza şu çıkıyor.

Borçlar mali tablolarda eksik görünüyor. Gecikme zamları yüz milyonlarca liraya ulaşıyor. Kamu taşınmazlarının kayıtlarında eksiklikler var. İhale öncesi hazırlıklarla ilgili sorunlar bulunuyor. Personel atamalarında mevzuata aykırılıklar tespit ediliyor. Önceki raporlardaki bazı eksiklikler de sürüyor.

Bunların hepsini tek bir cümleyle geçiştirmek mümkün mü?

Elbette değil…

***

Şimdi belediye yönetimi çıkıp bu bulguların her biri için açıklama yapabilir. Hangi işlemin düzeltildiğini, hangi eksikliğin giderildiğini, hangi konuda farklı bir değerlendirmeye sahip olduğunu anlatabilir.

Bunu yapması da gerekir.

Ancak mesele yalnızca belediye başkanının açıklama yapmasıyla bitmiyor. Belediye meclisinin, özellikle de denetim görevini yerine getirmekle yükümlü üyelerin bu raporları ne kadar dikkatle incelediği de önemli.

Aliağa’nın milyarlarca liralık bütçesi var. Bu bütçenin nasıl kullanılacağına karar veriliyor. Peki geçmiş yılın hesabı aynı titizlikle sorgulanıyor mu?

Bir belediyenin başarısını yalnızca asfalt dökülen yollarla, açılan tesislerle, yapılan törenlerle mi ölçeceğiz?

Kamu kaynağının doğru kullanılması, mali kayıtların güvenilir olması, ihalelerin şeffaf yürütülmesi, personel atamalarında liyakat ve mevzuata uyulması da en az bunlar kadar önemli.

Hatta bunlar olmadan yapılan hizmetin gerçek maliyetini, verimliliğini ve kamu yararını sağlıklı biçimde değerlendirmek bile mümkün değil.

“Dünya standartlarında belediyecilik” deniliyorsa, dünya standartlarında hesap verme sorumluluğu da olmalı.

Dünya standartlarında yöneticilikten söz ediliyorsa, dünya standartlarında liyakat ve denetim anlayışı da bulunmalı.

Aksi halde geriye yalnızca güzel bir slogan kalıyor.

Sayıştay raporları ise sloganlarla ilgilenmiyor. Rakamları, kayıtları, işlemleri ve mevzuatı inceliyor.

Aliağa’nın ihtiyacı da tam olarak bu.

Daha çok slogan değil, daha sağlam hesap.

Daha çok övgü değil, daha çok şeffaflık.

Dünya standartlarında ‘Selam ve dua ile’…


Diğer köşe yazıları

OKURLARDAN (!) GELEN İLETİLER

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

15 Kasım 2026 Pazar 21:11 makaleler

ALİAĞA KAYNIYOR, BİZ SEYREDİYORUZ!

Aliağa'da bugün yine işçiler öldü. Bu kez HABAŞ'ta… Bir tavan vinci düştü. Malzemeler ark ocağına savruldu. Doğalgaz hattına çarpan malzemelerin ardından patlama yaşandı. Yangın çıktı. Fabrikanın içi savaş alanına döndü.

09 Kasım 2026 Pazartesi 19:31 makaleler

DÜNYA STANDARTLARINDA VURGUN

Türkiye günlerdir yatırım fonları üzerinden dönen milyarlarca liralık işlemleri konuşuyor, Aliağa ise 10 katı fiyata faturalandırılan kabloyu…

06 Kasım 2026 Cuma 22:08 makaleler

BELEDİYEMİZ DÜNYA STANDARDINDA AMA SAYIŞTAY DEĞİL!

Aliağa Belediyesi'nin 2025 yılı Sayıştay raporu yayımlandı. Raporu okudukça "bu kadar da olmaz artık” demenin yanı sıra, insanın aklına ister istemez bazı sorular da geliyor.

29 Ekim 2026 Perşembe 19:30 makaleler

BÜTÇEDE OY BİRLİĞİ...

Aliağa Belediyesi'nin 2027 yılı bütçesi 5 milyar 845 milyon TL olarak kabul edildi. Hem de oy birliğiyle… Yanlış okumadınız. Milyarlarla ifade edilen bir bütçe, belediye meclisinde oy birliğiyle geçti.

26 Ekim 2026 Pazartesi 11:42 makaleler