BÜTÇEDE OY BİRLİĞİ...
Bülent PINARBAŞI
cesotti35@gmail.com

BÜTÇEDE OY BİRLİĞİ...

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

26 Ekim 2026 Pazartesi 11:42 makaleler

Aliağa Belediyesi’nin 2027 yılı bütçesi 5 milyar 845 milyon TL olarak kabul edildi. Hem de oy birliğiyle…

Yanlış okumadınız. Milyarlarla ifade edilen bir bütçe, belediye meclisinde oy birliğiyle geçti.

Şimdi insan sormadan edemiyor. Bu kadar paranın nasıl harcanacağını belirleyenler, geçmiş yıllarda aynı paranın nasıl harcandığını da aynı titizlikle inceliyorlar mı?

Yoksa bütçe görüşmeleri, rakamların okunduğu, birkaç cümlelik konuşmaların yapıldığı, ardından da el kaldırıp indirmekten ibaret bir törenden mi ibaret?

Bence Aliağa’da asıl konuşmamız gereken konu tam da bu.

***

2024 yılı bütçesi 2 milyar 728 milyon 242 bin 884 TL olarak hazırlanmıştı. 2025 yılı bütçesi 3 milyar 517 milyon 507 bin 132 TL olarak kabul edildi. 2027 yılına geldiğimizde ise rakam 5 milyar 845 milyon TL’ye yükseldi.

Elbette yıllar arasındaki rakamları enflasyonu, gelir artışlarını ve değişen hizmet maliyetlerini hesaba katmadan karşılaştırmak doğru olmaz.

Fakat bütçenin büyümesi ile o bütçenin ne kadar verimli kullanıldığı başka başka meselelerdir.

Bir belediyenin bütçesinin “dünya standartlarında” büyük olması, bütün işlerin yolunda gittiğini göstermez. Önemli olan, toplanan paranın nereye harcandığı, hangi hizmetin üretildiği, hangi yatırımın tamamlandığı ve kamu kaynaklarının ne ölçüde korunduğudur.

İşte burada Sayıştay raporlarını bir kez daha hatırlamamız gerekiyor.

***

Aliağa Belediyesi’nin 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nu açıp okuduğumuzda, insanın üzerinde biraz düşünmesi gereken rakamlarla karşılaşıyoruz.

Önce bütçenin gerçekleşme durumuna bakalım.

2024 yılında belediyenin gider bütçesi 2 milyar 728 milyon 242 bin 884 TL idi. Yıl sonunda yapılan bütçe gideri 2 milyar 660 milyon 481 bin 888 TL olarak gerçekleşti. Başka bir ifadeyle gider bütçesinin yüzde 97,5’si kullanıldı.

İlk bakışta bütçe planına büyük ölçüde uyulmuş gibi görünüyor.

Ancak aynı raporda, bütçe gelirlerinin tahmin edilen seviyenin oldukça altında kaldığı belirtiliyor. Net bütçe geliri gerçekleşme oranı yüzde 52,9’da kaldı.

Şimdi durup düşünelim.

Gelir tahmini ile gerçekleşen gelir arasında bu kadar fark varken giderlerin bütçeye bu kadar yakın gerçekleşmesi, mali planlamanın nasıl yapıldığı sorusunu gündeme getirmez mi?

Üstelik mesele yalnızca tahminlerin tutup tutmaması değil. Bütçe yapılırken öngörülen gelirler gerçekleşmediğinde hangi harcamaların ertelendiği, hangi yatırımların önceliklendirildiği ve nakit yönetiminin nasıl yürütüldüğü de önemli.

Bir bütçenin denk olması, hesabın mutlaka doğru yönetildiği anlamına gelmiyor maalesef. Kâğıt üzerinde denklik sağlamak başka, yıl boyunca o dengeyi koruyabilmek başka iştir.

***

Gelelim Sayıştay raporundaki daha dikkat çekici tespitlere.

Raporda, 2023 yılına ait 272 milyon 979 bin 712 TL tutarındaki giderin 2024 yılında bütçeleştirildiği ve ilgili gider hesaplarına kaydedildiği belirtiliyor.

Bu tutarın 243 milyon 98 bin 897 TL’lik bölümünde gider gerçekleştirme işlemlerinin 2023 yılı içinde tamamlandığı, kalan kısmında ise muayene ve kabul işlemlerinin 2023 yılında tamamlanmasına rağmen faturaların 2024 yılında düzenlendiği ifade ediliyor.

Sayıştay, harcamaların ilgili oldukları yılın bütçesi kapsamında yapılması ve muhasebeleştirilmesi gerektiğini hatırlatıyor.

Şimdi soralım.

Bir önceki yılın yaklaşık 273 milyon liralık gideri neden sonraki yılın bütçe ve muhasebe kayıtlarına girdi?

Bu uygulamanın bütçe sonuçlarının değerlendirilmesine etkisi ne oldu?

Bu soruların yanıtını yalnızca mali işlerden sorumlu görevlilerin değil, belediyenin bütçesini denetlemekle görevli meclis üyelerinin de merak etmesi gerekmez mi?

***

Bir başka başlık, belediyenin ve iştirak şirketlerinin vergi ve SGK borçları.

Sayıştay raporuna göre, belediyenin mali tablolarında vergi ve SGK borçları toplamı 113 milyon 396 bin 963 TL olarak gösterilmiş. Belediye şirketleri de hesaba katıldığında toplam borç 604 milyon 571 bin 673 TL’ye ulaşıyor.

Aradaki fark yaklaşık 491 milyon lira!

Burada mesele, belediyenin ya da iştiraklerinin borçlu olmasının bir suç veya usulsüzlük anlamına gelmesi değil. Mesele, kamu idaresinin mali tablolarında borçların doğru ve eksiksiz gösterilmesi gereği.

Sayıştay ayrıca vergi ve SGK borçlarının zamanında ödenmemesi nedeniyle gecikme zammı ve cezaları oluştuğunu, belediyenin bütçesinin yüzde 7,9’u kadar ilave finansman gideri üstlenildiğini belirtiyor.

Başka bir ifadeyle, zamanında yapılmayan ödemeler belediyeye ek maliyet getirmiş.

Peki bu maliyetin hesabını kim verecek?

Gecikme nedeniyle ortaya çıkan ek giderlerin önüne geçilemez miydi? Kamu kaynağının faiz, ceza ve icra masraflarına gitmesi yerine Aliağa’ya hizmet olarak dönmesi daha doğru olmaz mıydı?

***

Raporda yer alan bir diğer tespit de belediyeye ait taşınmazlardan elde edilmesi gereken kira gelirleriyle ilgili.

Sayıştay, belediyeye ait 84 taşınmazın belediye şirketlerine kiralandığını, bunların 57’sinin şirketler tarafından üçüncü kişilere ihalesiz olarak kiraya verildiğini belirtiyor.

Belediyenin şirketlerinden tahsil etmesi gereken 2024 yılı kira bedeli 8 milyon 502 bin 905 TL olarak hesaplanmış. Bunun yalnızca 928 bin 589 TL’si ödenmiş. Kalan 7 milyon 574 bin 316 TL için belediye tarafından herhangi bir alacak takip işlemi yapılmadığı tespit edilmiş.

Üçüncü kişilere kiralanan taşınmazlarda da tahsil edilmeyen kira bedelleri bulunduğu rapora yansımış.

Şimdi soruyorum.

Belediyenin alacağı söz konusu olduğunda neden gereken takip yapılmamış?

Kamuya ait taşınmazların kullanımında, kira bedellerinin belirlenmesinde ve tahsilinde neden daha sıkı bir denetim uygulanmamış?

Bir vatandaş belediyeye olan borcunu zamanında ödemediğinde hangi işlemlerle karşılaşıyor? Peki belediyenin kendi alacaklarını takip etmemesinin hesabını kim soruyor?

Devletin ve belediyenin alacağı, sonuçta vatandaşın ortak parasıdır. O paranın tahsil edilmemesi de kamu yararı açısından sorgulanması gereken bir konudur.

***

Bir de ihale meselesi var.

Sayıştay, 2024 yılında bazı makine ve teçhizat alımlarıyla yapım, bakım ve onarım işlerinin, ihale mevzuatındaki temel usuller yerine doğrudan temin yöntemiyle ve kısımlara bölünerek gerçekleştirildiğini tespit ediyor.

Doğrudan temin, mevzuatın izin verdiği koşullarda kullanılabilen bir yöntemdir. Her doğrudan temin işlemini usulsüzlük olarak nitelendirilemez elbette.

Ancak aynı nitelikteki ve bütünlük oluşturan işlerin parçalara bölünerek bu yöntemle yapılması, Sayıştay’ın da dikkat çektiği üzere, rekabet ve kaynakların verimli kullanılması bakımından ciddi bir denetim konusudur.

Burada sorulması gereken çok basit sorular var.

Bu işler hangi ihtiyaçtan doğdu? Maliyetleri nasıl hesaplandı? Kaç firmadan teklif alındı? Aynı iş bütün olarak ihale edilseydi kamu daha uygun koşullarda hizmet alabilir miydi?

Bunlar cevabı bulunamayacak sorular değil.

İhale belgelerine bakılır, rakamlar karşılaştırılır, gerekirse uzman görüşü alınır. Kamu yararı varsa bunun ortaya konulmasından kimse rahatsız olmaz.

***

Aynı raporda, belediyenin çeşitli giderlerini zamanında ödememesi nedeniyle 210 milyon 896 bin 793 TL tutarında icra takibiyle karşı karşıya kaldığı ve 2024 yılında 8 milyon 543 bin 792 TL icra ödemesi yaptığı da belirtiliyor.

Belediye bütçesinden yapılan 2024 yılı temsil, ağırlama, tören, fuar ve organizasyon harcamaları ise yaklaşık 55 milyon 949 bin TL.

Bu harcamaların 1 milyon 316 bin 940 TL’lik bölümünün düğün, nişan ve sünnet törenlerinde altın hediye edilmesinden oluştuğu rapora yansımış.

Sayıştay, tasarruf tedbirleri kapsamında bu tür hediye ve organizasyon harcamalarına ilişkin mevzuat hükümlerini hatırlatıyor.

Burada da mesele, tek başına bir harcama kalemini alıp bütün belediye hizmetlerini onunla açıklamak değil, kamu kaynaklarının hangi önceliklerle kullanıldığıdır.

Bir tarafta zamanında ödenmeyen borçlar, icra takipleri ve gecikme maliyetleri… Diğer tarafta temsil ve organizasyon harcamaları…

Bunların hepsi aynı mali yönetim tablosunun parçaları değil mi?

O zaman insan sormadan edemiyor. Harcamalar planlanırken kamu yararı, tasarruf ve mali sorumluluk ölçütleri ne kadar gözetiliyor?

***

Şimdi gelelim işin siyasi tarafına.

Belediye yönetimi elbette yapılan hizmetleri anlatabilir. Yatırımlarını savunabilir. Sayıştay raporundaki tespitlere ilişkin açıklama yapabilir.

Bunlar demokrasinin olağan işleridir.

Fakat belediye meclisinin görevi yalnızca belediye başkanını dinlemek, gündem maddelerini oylamak ve toplantıyı bitirmek değildir.

Meclis üyeleri, temsil ettikleri vatandaşların hakkını korumakla da yükümlüdür.

Muhalefet üyeleri de bunun için vardır.

Peki, Sayıştay raporlarına bu kadar önemli tespitler yansımışken muhalefetin gündemi ne?

Bu konularda kaç soru önergesi verildi? Kaç araştırma yapıldı? Hangi harcama kalemleri için açıklama istendi? Tahsil edilmeyen alacakların akıbeti soruldu mu? İhale uygulamaları meclis gündemine taşındı mı?

Bunların yanıtlarını öğrenmek istiyoruz.

Çünkü mecliste bir iki cümle söyleyip sonra susmakla, konunun peşini bırakmadan sonuç alıncaya kadar takip etmek aynı şey değildir.

Bir konuda soru sormak başlangıçtır. Cevabını almak, belgeleri incelemek ve kamuoyuna anlatmak ise asıl görevdir.

Üç maymunu oynamanın siyasette de bir bedeli var. Görmeyen, duymayan, konuşmayan bir muhalefet, sonunda kendi varlık nedenini de tartışmaya açar.

***

Tam bu noktada CHP ve Yeni Parti’ye de birkaç sözümüz var.

Yeni Parti’de, büyük kurultay dışında ilçe ve il kongreleri süreci nihayet tamamlandı. Aylar boyunca ön seçimler, seçimler, delege hesapları, adaylıklar ve parti içi tartışmalar konuşuldu.

Elbette siyasi partilerde seçimler önemlidir. Örgütler yenilenir, yöneticiler seçilir, rekabet yaşanır.

Ama siyaseti yalnızca kendi yöneticilerinizi seçmekten, bir iç yarıştan ibaret sanıyorsanız, yanılıyorsunuz.

Bir partinin başarısı, kendi kongresinde kaç oy aldığıyla değil, yaşadığı kentin sorunlarına ne kadar çözüm ürettiğiyle de ölçülür.

Aliağa’nın çevre sorunları var. Sanayinin kent yaşamına etkileri var. Belediyenin milyarlarca liralık bütçesi var. Taşınmazlar, ihaleler, borçlar ve kamu kaynaklarının kullanımı var.

Bunlar, partilerin birbirlerine laf yetiştirmesinden çok daha önemli konular değil mi?

CHP ile Yeni Parti arasındaki siyasi rekabetin nasıl şekilleneceğini zaman gösterecek. Ancak iki partinin geçmişteki ilişkileri, kadroları ve kendi aralarındaki tartışmalar ne olursa olsun, Aliağa’nın sorunları konusunda sorumlulukları ortadan kalkmıyor.

Kardeş kavgasına harcanan enerji, kentin sorunlarını çözmeye harcanamıyorsa burada bir yanlışlık var demektir.

Birbirlerinin arkasından kuyu kazmak yerine belediye bütçesini birlikte ya da ayrı ayrı inceleyebilirler. Sayıştay raporlarını gündeme taşıyabilirler. İhale sonuçlarını karşılaştırabilirler. Eksik hizmetleri belgeleriyle ortaya koyabilirler.

Üstelik bunları yapmak için aynı siyasi görüşte olmaları da gerekmiyor.

Kamu yararı söz konusu olduğunda, farklı partilerin aynı soruyu sormasında ne sakınca var?

Yoksa muhalefet etmek, yalnızca kendilerinin dışında herkesin söylediğine itiraz etmekten mi ibaret?

***

Aliağa Belediyesi’nin 2027 yılı bütçesi 5 milyar 845 milyon TL.

Bu para, birilerinin cebinden çıkıp belediyenin kasasına giren sıradan bir para değil. Kamu kaynakları, kentte yaşayan insanların ortak hakkıdır.

O nedenle bütçe görüşmeleri bir formaliteye dönüşmemeli. Bir önceki yılın gerçekleşmeleri incelenmeli, Sayıştay’ın tespitleri takip edilmeli, tahsil edilmeyen alacakların ve gecikme maliyetlerinin hesabı sorulmalı.

Belediye yönetimi de meclis üyeleri de bu sorulara açık, belgeli ve anlaşılır yanıtlar vermeli.

Kimseyi peşinen suçlamak gerekmiyor. Kimseyi peşinen aklamak da…

Belgeler ortada. Rakamlar ortada. Denetim raporları ortada.

Bunların gereğini yapmak, siyasetçilerin görevi.

Şimdi CHP’ye de Yeni Parti’ye de soralım.

Adaylık hesapları, delege yarışları, parti içi tartışmalar biraz olsun geride kaldı.

Artık Aliağa’nın gerçek sorunları için siyaset üretmeye başlayacak mısınız?

Belediyenin bütçesini, ihalelerini, taşınmazlarını ve harcamalarını inceleyip vatandaşın karşısına somut bilgilerle çıkacak mısınız?

Yoksa herkes kendi mahallesinde kendi kavgasını sürdürürken, milyarlarca liralık bütçenin hesabını sormak yine birkaç kişinin çabasına mı kalacak?

***

Unutmayalım…

Muhalefetin görevi yalnızca iktidarın yanlışını yakalamak değil, doğruyu yapmak için de baskı oluşturmaktır.

Siyaset, kimin kime ne söylediğiyle değil, kent için ne yaptığıyla anlam kazanır.

Aliağa’nın ihtiyacı yeni bir parti içi/partilerarası kavga değil, güçlü bir kamuoyu denetimidir.

Ve kamuoyu denetimi, üç maymunu oynayarak yapılmaz.


Diğer köşe yazıları

OKURLARDAN (!) GELEN İLETİLER

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

15 Kasım 2026 Pazar 21:11 makaleler

ALİAĞA KAYNIYOR, BİZ SEYREDİYORUZ!

Aliağa'da bugün yine işçiler öldü. Bu kez HABAŞ'ta… Bir tavan vinci düştü. Malzemeler ark ocağına savruldu. Doğalgaz hattına çarpan malzemelerin ardından patlama yaşandı. Yangın çıktı. Fabrikanın içi savaş alanına döndü.

09 Kasım 2026 Pazartesi 19:31 makaleler

DÜNYA STANDARTLARINDA VURGUN

Türkiye günlerdir yatırım fonları üzerinden dönen milyarlarca liralık işlemleri konuşuyor, Aliağa ise 10 katı fiyata faturalandırılan kabloyu…

06 Kasım 2026 Cuma 22:08 makaleler

BELEDİYEMİZ DÜNYA STANDARDINDA AMA SAYIŞTAY DEĞİL!

Aliağa Belediyesi'nin 2025 yılı Sayıştay raporu yayımlandı. Raporu okudukça "bu kadar da olmaz artık” demenin yanı sıra, insanın aklına ister istemez bazı sorular da geliyor.

29 Ekim 2026 Perşembe 19:30 makaleler

BÜTÇEDE OY BİRLİĞİ...

Aliağa Belediyesi'nin 2027 yılı bütçesi 5 milyar 845 milyon TL olarak kabul edildi. Hem de oy birliğiyle… Yanlış okumadınız. Milyarlarla ifade edilen bir bütçe, belediye meclisinde oy birliğiyle geçti.

26 Ekim 2026 Pazartesi 11:42 makaleler