Yabancılaşma: Çarkların Arasında İnsan
Melike Sargın
sargin.melike@gmail.com

Yabancılaşma: Çarkların Arasında İnsan

Üretim çarkları dönmeye devam ederken insan hayatının değersizleşmesi yabancılaşmanın göstergelerinden biridir.

13 Kasım 2026 Cuma 18:30 makaleler

İnsan ne zaman kendine, emeğine ve başka insanların acılarına yabancılaşır? Bir insanın yanı başında başka bir insanın hayatını kaybetmesine rağmen gündelik hayatında hiçbir şey olmamış gibi devam edebilmesi nasıl açıklanabilir? Belki de modern toplumun en büyük sorunlarından biri, insanın giderek kendi duygularından, vicdanından ve insani özünden uzaklaşmasıdır.

Erich Fromm, modern insanın mekanikleşmesini ve kendi varoluşuna yabancılaşmasını ele alırken insanın bir makinenin parçası gibi yaşamaya başlamasına dikkat çeker. İnsan, zamanla kendi ihtiyaçlarını ve duygularını bastırarak sistemin kendisinden beklediği rolleri yerine getiren bir varlığa dönüşür. İnsan, kendi yaşamı üzerinde söz sahibi olamadığında başkalarının belirlediği koşulların içinde var olmaya mahkûm edilir.

Bugün bu yabancılaşmanın örneklerinden birini de çalışma hayatında görüyoruz. Ekonomik zorluklar, işsizlik, düşük ücretler ve güvencesizlik insanları yalnızca emeklerine değil, kendi yaşamlarına da yabancılaştırıyor. İnsanlar yaşamak için çalışıyor ancak çalışırken yaşamlarını kaybetme ihtimaliyle karşı karşıya kalıyor. Patronların servetlerine servet kattığı bir düzende emekçinin yaşamı, üretimin ve kârın gerisinde kalıyor.

İşte İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda yaşanan patlama bu toplumsal gerçekliğin acı bir örneğidir.

19 işçinin hayatını kaybettiği bu fabrikada daha öncesinde de ölümler yaşanmıştı fakat gündeme pek fazla gelmedi. Patlamanın teknik nedenleri, olası ihmaller, denetim eksikleri ve işveren sorumluluğu mutlaka araştırılmalı ve hesap sorulmalıdır. Ancak mesele yalnızca bir iş kazasının nedenlerinden ibaret değildir.

19 işçinin hayatını kaybettiği gecenin ardından fabrikada vardiyanın devam etmesi ve işçilerin üretimi durduracak bir tepki ortaya koymamasıdır. Bir tarafta hayatını kaybeden mesai arkadaşları, diğer tarafta belki de yarın aynı tehlikeyle karşılaşabilecek işçiler vardır. Buna rağmen üretim çarkı dönmeye devam etti.

Bu durumu yalnızca duyarsızlık olarak açıklamak doğru olmaz. Çünkü ekonomik çaresizlik, işini kaybetme korkusu, örgütsüzlük ve geleceksizlik duygusu insanın itiraz etme iradesini de aşındırır. Psikolojide öğrenilmiş çaresizlik olarak tanımlanan durum, kişinin koşulları değiştiremeyeceğine inanarak mücadele etmekten vazgeçmesiyle ilişkilidir. Sürekli ekonomik baskı altında yaşayan insanlar, zamanla karşılaştıkları haksızlıkları değiştiremeyecekleri bir gerçeklik olarak kabullenmeye başlayabilir.

Buradaki daha büyük toplumsal sorun ise şudur: Bir insanın ölümünün, diğer insanlar için üretimi durduracak kadar büyük bir anlam taşımadığı bir düzene nasıl sürüklendik?

Ölüm, çalışma hayatının olağan bir parçası gibi algılanmaya başlandı. Bu noktada dayanışma, vicdan ve toplumsal bilinç sorgulanmalıdır.

Elbette işçilerin tepkisizliğini eleştirirken onları bu koşullara mahkûm eden düzeni göz ardı edemeyiz. Bu düzen, insanları açlık ile ölüm arasında seçim yapmaya zorlayan ekonomik ve toplumsal yapıdır. Ancak dayanışmanın, örgütlü mücadelenin ve birlikte itiraz etme iradesinin zayıfladığı bir toplumda bu düzenin değişmesi de mümkün değildir.


Diğer köşe yazıları

Yabancılaşma: Çarkların Arasında İnsan

Üretim çarkları dönmeye devam ederken insan hayatının değersizleşmesi yabancılaşmanın göstergelerinden biridir.

13 Kasım 2026 Cuma 18:30 makaleler

Bereketli Topraklardan Zehirli Bir Geleceğe

Bir zamanlar Nazilli'nin ovalarından yağ, dağlarından bal akardı. Bereketli topraklarında incir, zeytin, pamuk yetişir; dağlarında ormanlar, ovalarında hayat vardı. Bugün ise bu toprakların kaderi değişiyor.

06 Kasım 2026 Cuma 19:55 makaleler

Muhalefetin Sokak Korkusu

Bir kentin sessizliği her zaman kabulleniş değildir. Bazen yorgunluk, bazen umutsuzluk, bazen de kendisini temsil ettiğini söyleyenlere duyulan güvensizliktir.

23 Ekim 2026 Cuma 18:14 makaleler

Kimin için, Nasıl Bir Düzen?

Dünyanın farklı coğrafyalarına bakın. Fransa'da liseliler eğitim koşulları, gelecek kaygısıyla sokakta, İspanya'da insanlar konut krizine, yüksek kiralara ve barınmanın bir ayrıcalığa dönüşmesine karşı meydanları dolduruyor.

09 Ekim 2026 Cuma 19:59 makaleler

Siyasetin Çürüyen Güveni

Şu sıralar en çok duyduğum cümlelerden biri şu: "Siyasete gireceğim ama nerede, hangi partide olacağımı kestiremiyorum.”

02 Ekim 2026 Cuma 19:57 makaleler