Muhtarlık Kurumu Yeniden Düşünülmeli mi?
Bülent PINARBAŞI
cesotti35@gmail.com

Muhtarlık Kurumu Yeniden Düşünülmeli mi?

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

13 Ocak 2026 Salı 13:42 makaleler

Yerel yönetim konuşulurken çoğu zaman büyük başlıklar atılır: Belediye başkanları, projeler, bütçeler… Ama iş dönüp dolaşıp mahallenin kapısına geldiğinde, sistemin en zayıf halkalarından biriyle karşılaşırız: Muhtarlık kurumu.

Yanlış anlaşılmasın; muhtarlık bu ülkenin kadim bir müessesesi. Özellikle kırsal kesimde hâlâ önemli bir işlevi olduğu da inkâr edilemez. Ancak şehir hayatında, hele ki büyük kentlerde, muhtarlık makamının bugün ne işe yaradığı sorusu artık yüksek sesle soruluyor. Bütünşehir yasasıyla mahalleye dönüşen köylerde ise tam bir çıkmaz sözkonusu.

Bir dönem muhtarların yürüttüğü pek çok işlem, bugün birkaç dakika içinde e-Devlet üzerinden, noterliklerden ya da doğrudan ilgili kurumlardan yapılabiliyor. İkametgâh, nüfus kayıt örneği, belge teyitleri… Vatandaşın muhtarlığa gitmesini gerektiren alanlar her geçen gün daralıyor. Buna rağmen muhtarlık sistemi aynı biçimiyle devam ediyor; maaşlar ödeniyor, binalar ayakta tutuluyor. Doğal olarak kamuoyunda şu soru yükseliyor: Bu yapı hâlâ gerekli mi?

Asıl mesele ise sadece muhtarlığın işlevi değil; mahallelerin yerel yönetimde gerçekten temsil edilip edilmediği.

Bugünkü belediye meclisi yapısına baktığımızda, mahallelerin doğrudan bir karşılığı olmadığını görüyoruz. Meclis üyeleri çoğu zaman mahallelerden değil, listelerden seçiliyor. O listelerin nasıl oluştuğunu bilenler için tablo tanıdık:
Hemşeri dernekleri devreye giriyor, aşiret bağları hatırlatılıyor, siyasi ağırlığı olan aileler “bizim çocuk” için bastırıyor. Pazarlıklar yapılıyor, dengeler gözetiliyor. Sonuçta ortaya çıkan meclis, mahallelerin değil; güç odaklarının meclisi oluyor.

Bu yapı içinde bazı mahalleler fazlasıyla temsil edilirken, bazıları adeta yok sayılıyor. Mahalle sakini, sorununu anlatacak bir muhatap aradığında ya belediyenin kapısında kayboluyor ya da yetkisi sınırlı bir muhtara yöneliyor. Muhtar ise belediye meclisinde oy hakkı olmadığı için çoğu zaman sadece “iletmekle” yetiniyor.

Oysa başka bir yol mümkün.

Muhtarlık seçimleri yerine, her mahallenin belediye meclisinde kendisini temsil edecek kişiyi doğrudan seçtiği bir model düşünelim. Belediye meclisleri mahalle temsilcilerinden oluşsun. Böylece her mahallenin sesi, karar alma mekanizmasının tam merkezinde yer alsın.

Bu durumda ne olur?

Öncelikle meclis üyelikleri üzerindeki hemşeri derneği, aşiret ya da güçlü aile baskıları ciddi biçimde zayıflar. Çünkü temsil artık soyada, bağlantıya ya da kulis gücüne değil; mahallede yaşayan insanların oyuna dayanır. Mahalleli, kendisini gerçekten temsil edecek kişiyi seçer.

İkinci olarak, mahalle halkı sorununu iletebileceği yetkili bir temsilciye kavuşur. Bu temsilci sadece ayda bir meclis toplantısına katılan bir isim olmaz; mahallede, bugünün muhtarlık binalarında sürekli çalışan, sahayı bilen, mahalleyle yaşayan bir aktör haline gelir.

Üstelik bu model kamu kaynakları açısından da daha rasyoneldir. Ayrı bir muhtarlık yapısı yerine, temsil gücü olan ve karar süreçlerine doğrudan katılan bir yapı oluşturulur. Bütçe, sembolik bir makam için değil; gerçek bir temsil için harcanır.

Elbette bu fikir tartışmaya açıktır. Gelenekler, alışkanlıklar, yasal düzenlemeler masaya yatırılmalıdır. Ancak şunu kabul etmek gerekiyor: Yerel demokrasiyi güçlendirmek istiyorsak, sadece geçmişe bakarak değil, bugünün ihtiyaçlarına göre düşünmek zorundayız.

Belki de artık sormamız gereken soru şudur:

Yerel yönetimlerde gelenekleri mi korumalıyız, yoksa ihtiyaçlara göre cesurca dönüştürmeli miyiz?

 


Diğer köşe yazıları

OKURLARDAN (!) GELEN İLETİLER

Normalde yapmam böyle şeyler, bilen bilir. O "okur”lar zaten biz gazetecilerden çok daha iyi birer sosyal medya kullanıcısı olarak, bize gönderdikleri mesajları çoktaan kendi hesaplarından paylaşmıştır çünkü. Ama bunlar farklı…

15 Kasım 2026 Pazar 21:11 makaleler

ALİAĞA KAYNIYOR, BİZ SEYREDİYORUZ!

Aliağa'da bugün yine işçiler öldü. Bu kez HABAŞ'ta… Bir tavan vinci düştü. Malzemeler ark ocağına savruldu. Doğalgaz hattına çarpan malzemelerin ardından patlama yaşandı. Yangın çıktı. Fabrikanın içi savaş alanına döndü.

09 Kasım 2026 Pazartesi 19:31 makaleler

DÜNYA STANDARTLARINDA VURGUN

Türkiye günlerdir yatırım fonları üzerinden dönen milyarlarca liralık işlemleri konuşuyor, Aliağa ise 10 katı fiyata faturalandırılan kabloyu…

06 Kasım 2026 Cuma 22:08 makaleler

BELEDİYEMİZ DÜNYA STANDARDINDA AMA SAYIŞTAY DEĞİL!

Aliağa Belediyesi'nin 2025 yılı Sayıştay raporu yayımlandı. Raporu okudukça "bu kadar da olmaz artık” demenin yanı sıra, insanın aklına ister istemez bazı sorular da geliyor.

29 Ekim 2026 Perşembe 19:30 makaleler

BÜTÇEDE OY BİRLİĞİ...

Aliağa Belediyesi'nin 2027 yılı bütçesi 5 milyar 845 milyon TL olarak kabul edildi. Hem de oy birliğiyle… Yanlış okumadınız. Milyarlarla ifade edilen bir bütçe, belediye meclisinde oy birliğiyle geçti.

26 Ekim 2026 Pazartesi 11:42 makaleler