Muhittin Erden diğer köşe yazıları
ÜYELERLE SEÇİM
Partiler, ilçe başkanlarını seçerken mahallelerde aldıkları oy oranlarına göre delege sayılarını belirlerler. Yani partinin mahallede aldığı oy oranına göre belirlenen delegeler, ilçe başkanlığı seçiminde söz sahibi olur.
CHP DÜŞMANLIĞININ SONUÇLARI
CHP düşmanlığının tarihsel gelişimini anlattık. CHP, var olmanın dayanılmaz ağırlığını yaşamaya devam ediyor. Nedenler, gerekçeler ve düşmanlaşmayla ilgili diğer notları bu yazıda toplamaya çalıştım. Fakat bitmez. Düşmanlık bitmez. Yazmak bitmez.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ '8' DEĞİŞİMCİLER
CHP, Özgür Özel başkanlığında 2024 yerel seçimlerine girdi. CHP seçimlerde %37,77 oy oranı ve 17.391.548 oy olarak birinci parti çıktı. Büyükşehirlerin tamamına yakını kazanılmıştı. Fakat önemli bir ayrıntıdan bahsedeceğim.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (7) CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİ DÖNEMİ
Referandumun ardından Recep Tayyip Erdoğan tekrar AKP Genel Başkanlığına seçildi. Askerî mahkemeler kapatıldı. HSYK kaldırılarak yerine atama ile HSK kuruldu ve yargıya atama müdahalesi yapılmış oldu. Seçim ittifakı kurulabilmesini sağlayan yasa çıkarıldı.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (6) AKP İKTİDARI İLE PARLAMENTER SİSTEM SÜRECİ
2002 seçimleri, Türkiye siyaset tarihinin değiştiği bir seçim olarak kabul edilir. Milli Görüş'ün temsilcilerinin başında Erdoğan ile arkadaşlarının bulunduğu; merkez sağın temsilcileri, bazı akademisyenler ve teknokratlar tarafından AKP kuruldu.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (5) 1980 DARBESİ SONRASI
1980 sonrası demokratikleşme sürecinde CHP kadrolarının bir kısmı Halkçı Parti bünyesinde örgütlendiler. Diğerleri Erdal İnönü başkanlığında Sosyal Demokrasi Partisi içerisinde çalıştılar. Siyasi Partiler Yasası'nda baraj sistemi konulmuştu.
SİYASETÇİNİN İRADESİ HALKIN İRADESİDİR
Yerel seçimlerden bu yana olağanüstü bir kırılma yaşıyoruz. Bu hızla devam edersek muhalefet partilerinden seçilen siyasetçi kalmayacak gibi görünüyor. Sevgili Bülent Pınarbaşı'nın "Seçmen İradesi Nerede?” başlıklı yazısını dikkatle okuyun.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (4) 1960 DARBESİNDEN 1980 DARBESİNE GİDEN SÜREÇ
"Özgürlükler Anayasası” olarak anılan anayasanın kabulü ile 1961 seçimleri yapıldı. Bu seçimden hiçbir parti iktidar onayı alamadı. CHP darbenin sebebi olarak suçlanıyordu. CHP'nin karşısında hâlâ büyük bir karşıt güç vardı.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (3) DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ
1938'de Atamızın ölümünün acısını yaşayan halk, daha sonra 2. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla yokluk ve yoksulluk belasıyla mücadeleye girdi. Zor yıllar 1945'te bitmişti ama yeniden toparlanma sürüyordu.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (2): ŞEYH SAİD İSYANI VE TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI
CHP'nin karşısında bir muhalefetin oluşmasını fırsat bilen meclisin eşrafı, toprak ağaları ve ulema grubu isyan meşalesini yakmıştı. Osmanlı'nın muhafazakâr yapısı yeniden canlanıyordu.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (1)
CHP, kuruluş tarihinden bu yana nasıl bu duruma geldi? Cumhuriyet tarihi boyunca adım adım nasıl bir karşıtlık oluştu? Bu karşıtlık nasıl düşmanlığa ve nefrete dönüştü?
KONGRE SEZON (5) ÇARŞAF LİSTE
Bu yazıyı yazdığım zaman itibarıyla Yeni Parti, mahalle delege seçimlerini tamamlamıştı.
Yeni Parti tüzüğünün 42. maddesinde, "İl ve ilçe kongre seçimlerinde kural, çarşaf listedir. Çarşaf liste, tüm adayların yer aldığı tek ve ortak listedir.” deniliyor.
KONGRE SEZONU 4 "BLOK LİSTE”
Partilerde bu ay kongre süreçleri başlıyor.
Delege seçimlerinde blok liste nedir? En önemlisi, kolaya kaçmaktır. Oy kullanmak kolaydır. Oy saymak kolaydır.
MİLLİ BİLİNÇ
Milli bilinç düşüncesi, Türk halkının ileri bilinç düzeyine ulaşarak haksızlıklara ve dolandırıcılıklara karşı nasıl bir savunma güdüsü içerisine girmesi gerektiğini anlatır.
TRUVA ATI VE MUTLAK BUTLAN
Truva atı denince yaratılan algı, Truvalıların hainlik yapmak için tahtadan bir at inşa ettikleridir. Tahtadan yapılan bu atı kimler yapmış ve ne için kullanmıştır? Bir sokak röportajı yapsak, ilginç yanıtlar alacağımızdan eminim.
TAŞIMA SUYLA DEĞİRMEN DÖNMEZ
Önce olay çıkartıldı. Direniş oyunları oynandı. Mağdur kılığına girildi. Sözde muhalif medyanın desteği sağlandı. Küçük sol partiler, sendikalar ve bir takım STK'lardan destek alındı.
ÇERÇEVE YASA YANSIMALARI
11 Ağustos'ta kabul edilen Çerçeve Yasa, gündemin en çok konuşulan başlıklarından biri oldu. Siyasi partilerin yasaya "evet” ya da "hayır” demesi üzerinden yürütülen tartışmalar uzun süre gündemde kaldı.
KONGRELER SEZONU-3: YENİDEN BAŞLAMAK LAZIM
Önceki yazımızda parti içi feodal bağların çok güçlü olduğunu yazmıştık. Bunun sebebi öncelikle Siyasi Partiler Yasası'dır. Sonraki sebep ise parti tüzükleridir. Parti içi kongre süreçlerinde feodal bağlardan arınmak gerekiyor.
KONGRE SEZONU 2 - ESKİ SİSTEM DELEGE SEÇİMLERİ
Delege seçimleri nasıl yapılıyor? Bilenler bilmeyenlere anlatsın. Yanlış bilenlere de ben anlatayım.
BİR KEZ DAHA BÖLÜNDÜK
Bir kez daha bölündük. Maalesef başaramadık. Sağduyulu olmayı başaramadık. Direnmeyi başaramadık. Eylem yapmayı başaramadık. Algı okumayı başaramadık. İktidarın oyunlarına gelmemeyi başaramadık. Basının gerçek yüzünü göstermeyi başaramadık.
KONGRE SEZONU-1
CHP ve Yeni Parti'de eylül ayında kongre takvimi başlıyor. Kısaca kongre sezonu başlıyor.
Siyasetin içinde olan aktif parti üyeleri bilirler. Her aktif üyenin hayali mahalle delegesi olmaktır.
OY ÇALMAK CAİZ MİDİR?
Sözüm ona demokratik olarak seçim yapıyorsunuz. Gönül verdiğiniz ya da ideolojisini benimsediğiniz partiye oy veriyorsunuz. Aynı düşünce veya zihniyet diyelim. Sandığa yansıması budur.
SİYASET BİR MESLEK Mİ?
Bazı kişiler hayatlarının çok uzun bir dönemini siyasi partilerde çalışarak geçirirler ve geçimlerini bu yolla sağlarlar. Milletvekilleri, belediye başkanları ve bakanlar görev süreleri boyunca devletten maaş alırlar ve emeklilik haklarına sahip olurlar.
ÇERÇEVE İÇİNDE TOP YEKÛN YALPALAMA
Meclisten Çerçeve Yasa geçti. Ezici bir çoğunlukla, tam 467 oyla yasa onaylandı.
Çerçeve Yasa özetle ne anlatıyor?
CHP'NİN SAHİBİ KİM?
CHP'de büyük bir bölünme yaşandı. Partiden ayrılan arkadaşları, ayrılış gerekçelerine göre analiz ettik.
TEK ADAM BELEDİYESİ
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi yıllardır tartışılıyor. Tek adam rejimi, Türkiye'nin sosyolojik yapısına uygun mu? Seçmen kitlesinin alt kimliklerine, mezhepsel yapısına ve kültürel çeşitliliğine uygun mu? Daha da önemlisi, ülkenin demokrasi bilincine uygun mu?
ÖZGÜR ÖZEL OTURMA EYLEMİ YAPSAYDI
Asıl süreç, mutlak butlan kararının tebliği ve genel merkez yönetiminin devredilmesi için icra memurlarının ve Kemal Kılıçdaroğlu destekçilerinin bina önüne gelmesiyle başladı.
BU RÜZGÂR NEREYE ESECEK?
2026 yılında verilen "mutlak butlan" kararı, daha önce yapılan yorumlarla büyük ölçüde örtüşmektedir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen CHP 38. Olağan Kurultayı'nı ve bu kurultaya temel oluşturan bazı süreçleri "mutlak butlan" kapsamında değerlendirerek kurultayın hukuken geçersiz sayılması gerektiğine hükmetti.
FİGÜRANLARI DUYDUK; PEKİ BAŞROLDE KİM VAR?
Sarıyer'deki Rauf Denktaş Kültür Merkezi, Şişli Belediyesi tarafından yaptırılmış olup daha sonra Sarıyer Belediye'sine devredilmiş bir etkinlik merkezidir.
ARTIK SORU YOK, MÜCADELE VAR.
Aklımızda deli sorular vardı. Belediye başkanlarımız birer birer gözaltına alınıyor, mahkeme ise CHP hakkındaki yolsuzluk dosyası nedeniyle mutlak butlan kararı veriyordu.
Gidince Ne Olacak?
Mutlak butlan kararını iki temel görüş etrafında değerlendirebiliriz. İlki, bunun siyasi bir karar olduğu; ikincisi ise gerçekten kurultayda usulsüzlük yapıldığı ve delegelerin satın alındığı düşüncesidir.
MUTLAK BUTLAN KİME YARADI?
Kemal Kılıçdaroğlu Mutlak Butlan kararını kabul etmeseydi...
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ '8' DEĞİŞİMCİLER
Partiler, ilçe başkanlarını seçerken mahallelerde aldıkları oy oranlarına göre delege sayılarını belirlerler. Yani partinin mahallede aldığı oy oranına göre belirlenen delegeler, ilçe başkanlığı seçiminde söz sahibi olur.
CHP, Özgür
Özel başkanlığında 2024 yerel seçimlerine girdi. CHP seçimlerde %37,77 oy oranı
ve 17.391.548 oy olarak birinci parti çıktı. Büyükşehirlerin tamamına yakını
kazanılmıştı. Fakat önemli bir ayrıntıdan bahsedeceğim. 2023 milletvekili
seçimlerinde CHP ve İYİP 19.078.164, 2024 yerel seçimlerinde ise 19.127.841 oy
aldılar. Bu bir tesadüf değildi. 2024 yerel seçimlerinde 3,5 milyon İYİP oyu
CHP’ye kullanılmıştı. CHP oylarını artırmamış, İYİP’den emanet oy alarak
birinci parti olmuştu.
Bu sonuç
değişimci CHP’sini heyecanlandırdı. Ekrem İmamoğlu kendisini doğal CHP lideri
sanarak iktidarla çatışmaya girdi. Özgür Özel ve parti yönetimi Ekrem
İmamoğlu’nun Cumhurbaşkanı adayı yapılması konusunda karar aldı. Senaryo
yazıldı. Önce 15 Şubat 2025’te CHP’li il belediye başkanları yayınladıkları
bildiriyle Ekrem İmamoğlu’nu ön seçimde aday olmak üzere göreve çağırdı. Sonra
Ekrem İmamoğlu, algının devamıyla CHP’li 116 milletvekilinin desteğini alarak
21 Şubat 2025 tarihinde parti yönetimine cumhurbaşkanı aday adaylığı için resmi
başvurusunu yaptı. Parti Meclisi toplanarak düzmece ön seçim tarihini
belirledi. Ekrem İmamoğlu, mart ayı başında “Önce aday, sonra Cumhurbaşkanı
olma iddiasıyla yola çıkıyorum” açıklamasını yaptı. Bir taraftan Ekrem İmamoğlu’nun
diplomasının iptal edildiği gündeme düştü. Bildiğimiz o el dur diyordu. Bu
sırada CHP aleyhine mutlak butlan davası açılmış ve mahkeme süreci başlamıştı.
19 Mart 2025
tarihinde Ekrem İmamoğlu gözaltına alınarak, tesadüf olarak ön seçimin
yapıldığı gün 23 Mart’ta tutuklandı. Bu arada ön seçim tek adayla ve dayanışma
çağrılarıyla yapıldı. Üyeler Ekrem İmamoğlu’nun Cumhurbaşkanı adayı olmasına,
seçmenler serbest bırakılmasına oy verdiler. Ülkenin her yerinde mitingler
yapıldı. Günlerce her akşam bıkıp usanmadan toplanıldı. Mahkeme süreci ile
mitingler yerini sessizliğe bıraktı.
Değişimci
CHP bir taraftan iktidarla uğraşırken iktidar hayali kuruyordu ama başka bir
dertleri vardı. Mutlak butlan süreci. Bunu engellemek için “İkinci Yüzyıl
Değişim Kurultayı” sloganıyla olağanüstü kurultaya gitti. Tüzük değişiklikleri
yapıldı. Yetmedi, 6 Nisan 2025 tarihinde Olağan Kurultay ile yeniden seçim
yapıldı. Fakat bunların hiçbiri yetmedi. Mahkeme önce İstanbul kongresini yok
saydı. Mayıs 2026’da 2023’ten sonraki bütün seçimleri yok sayarak görevi eski
yönetime iade etti.
Kemal
Kılıçdaroğlu’nun göreve yeniden gelmesi ile bunu kabul etmeyen değişimciler
arasında olaylar daha da büyüdü. CHP Genel Merkez binasının yeni yönetime
devredilmesi için gönderilen tebligat yırtıldı. Teslim etmeyeceğiz resti
çekildi. CHP binasının önüne otobüslerle barikatlar kurulmuş, kapılar
kilitlenmiş ve içeridekiler maskelerle ve biber gazlarıyla donatılmıştı.
Mahkeme heyeti binaya giremedi. Devir teslim için İçişleri Bakanlığı
görevlendirildi.
CHP Genel
Merkez binasındakiler girişe izin vermeyince polis müdahalesiyle girildi.
Binanın içi talan edilmiş ve duvarlara yazılar yazılmış halde bulundu. Özgür
Özel ve ekibi bir açıklama yaparak Meclis’e doğru yürüyüşe geçtiler. Özgür Özel
ve ekibi genel merkezde kalarak usulüne uygun bir mücadele yerine kavgayı
seçmişti. Bu kavganın körüklenmesi ile sosyal medya üzerinden büyük bir
karalama ve aşağılama kampanyası başlattılar.
CHP artık
iki başlı bir parti haline gelmişti. Özgür Özel Meclis’te grup başkanı olarak,
Kemal Kılıçdaroğlu genel merkezde genel başkan olarak oturuyordu. Ayrı ayrı
bayram kutlamaları yapıldı. Grup toplantıları Özgür Özel başkanlığında yapıldı.
Kriz daha da büyüyordu.
Sonunda
beklenen oldu. Kamuoyunda dillenen yeni parti kurma düşüncesi, gerçek oldu.
Yeni Parti ismiyle aceleyle bir parti kuruldu. CHP il ve ilçe binaları tahrip
edildi. Eşyalar yeni partiye taşındı. Üyeler tek tek aranarak istifaya
zorlandı. CHP tabanının bölünmesi yetmediği gibi birbirlerine düşman yapılmaya
çalışıldı.
Aslında yeni
parti kurma düşüncesi yeni değil, çok zaman önce planlanmıştı. Geleceğin lideri
olarak gösterilen Ekrem İmamoğlu CHP çatısı altında Cumhurbaşkanı olacağına
inanmıyordu. Sağ ve muhafazakâr seçmenin de oylarına ihtiyacı vardı. Kendi
partisinin başında tartışmasız tek lider olacağı bir yapının kurulması şarttı.
Bu proje uygulamaya konulmuştu. Başından beri yürütülen kavgacı tavrın nedeni
de buydu. Başarmışlardı. Fakat hesaplanmayan, Ekrem İmamoğlu’nun projesini
Özgür Özel’in sahiplenmiş olmasıydı.
CHP ve Yeni
Parti arasındaki gerginlik bazı belediyelerde başıboşluğa yol açtı. Belediye
başkanları kolaylıkla AKP’ye geçmeye başladı. Grup başkan vekilliği
seçimlerinde bu partiler ittifak yapsa da aralarında bazı meclis üyelerinin
ihaneti sonrası AKP’ye kaybedildi.
Sonuç olarak
ulusalcı taban Yeni Parti’ye kaymıştı. CHP’de ise solcu ve sosyal demokrat
kökenli seçmen ağırlığı oluşmuştu. Sandıkta birleşen bu seçmen yapısı şimdi
birbirleriyle kavgalıydı. Toplumsal muhalefete vurulan en büyük darbe oldu.
CHP
düşmanlığı bu sefer içeriden filizlendi. 103 yıl boyunca karşı tarafın
yapamadığını kendi kendine yaptı.
Bundan
sonraki yazımda bu düşmanlığın tarihsel boyutunu özet bir şekilde yazacağım.
Diğer köşe yazıları
ÜYELERLE SEÇİM
Partiler, ilçe başkanlarını seçerken mahallelerde aldıkları oy oranlarına göre delege sayılarını belirlerler. Yani partinin mahallede aldığı oy oranına göre belirlenen delegeler, ilçe başkanlığı seçiminde söz sahibi olur.
CHP DÜŞMANLIĞININ SONUÇLARI
CHP düşmanlığının tarihsel gelişimini anlattık. CHP, var olmanın dayanılmaz ağırlığını yaşamaya devam ediyor. Nedenler, gerekçeler ve düşmanlaşmayla ilgili diğer notları bu yazıda toplamaya çalıştım. Fakat bitmez. Düşmanlık bitmez. Yazmak bitmez.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ '8' DEĞİŞİMCİLER
CHP, Özgür Özel başkanlığında 2024 yerel seçimlerine girdi. CHP seçimlerde %37,77 oy oranı ve 17.391.548 oy olarak birinci parti çıktı. Büyükşehirlerin tamamına yakını kazanılmıştı. Fakat önemli bir ayrıntıdan bahsedeceğim.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (7) CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİ DÖNEMİ
Referandumun ardından Recep Tayyip Erdoğan tekrar AKP Genel Başkanlığına seçildi. Askerî mahkemeler kapatıldı. HSYK kaldırılarak yerine atama ile HSK kuruldu ve yargıya atama müdahalesi yapılmış oldu. Seçim ittifakı kurulabilmesini sağlayan yasa çıkarıldı.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (6) AKP İKTİDARI İLE PARLAMENTER SİSTEM SÜRECİ
2002 seçimleri, Türkiye siyaset tarihinin değiştiği bir seçim olarak kabul edilir. Milli Görüş'ün temsilcilerinin başında Erdoğan ile arkadaşlarının bulunduğu; merkez sağın temsilcileri, bazı akademisyenler ve teknokratlar tarafından AKP kuruldu.