Muhittin Erden diğer köşe yazıları
SOSYAL DEMOKRASİ, SOSYALİZME İHANET Mİ?
Sosyal demokrasi, sol düşünce açısından bir geri çekiliş midir? Kapitalist sistem içerisinde sosyal haklar için mücadele etmek, devrimci hedeflerden vazgeçmek anlamına mı gelir?
BİR KARPUZ İKİ KOLTUĞA NASIL OTURUR?
Siyasette koltuk sevdası mı, hizmet sevdası mı?
Siyasette en tehlikeli şeylerden biri koltuk savaşıdır. Oysa siyaset; makam ve mevki uğruna verilen bir mücadele değil, fikirlerin, ideolojilerin, liyakatin ve hizmet anlayışlarının yarıştığı bir alan olmalıdır.
ÜYELERLE SEÇİM
Partiler, ilçe başkanlarını seçerken mahallelerde aldıkları oy oranlarına göre delege sayılarını belirlerler. Yani partinin mahallede aldığı oy oranına göre belirlenen delegeler, ilçe başkanlığı seçiminde söz sahibi olur.
CHP DÜŞMANLIĞININ SONUÇLARI
CHP düşmanlığının tarihsel gelişimini anlattık. CHP, var olmanın dayanılmaz ağırlığını yaşamaya devam ediyor. Nedenler, gerekçeler ve düşmanlaşmayla ilgili diğer notları bu yazıda toplamaya çalıştım. Fakat bitmez. Düşmanlık bitmez. Yazmak bitmez.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ '8' DEĞİŞİMCİLER
CHP, Özgür Özel başkanlığında 2024 yerel seçimlerine girdi. CHP seçimlerde %37,77 oy oranı ve 17.391.548 oy olarak birinci parti çıktı. Büyükşehirlerin tamamına yakını kazanılmıştı. Fakat önemli bir ayrıntıdan bahsedeceğim.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (7) CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİ DÖNEMİ
Referandumun ardından Recep Tayyip Erdoğan tekrar AKP Genel Başkanlığına seçildi. Askerî mahkemeler kapatıldı. HSYK kaldırılarak yerine atama ile HSK kuruldu ve yargıya atama müdahalesi yapılmış oldu. Seçim ittifakı kurulabilmesini sağlayan yasa çıkarıldı.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (6) AKP İKTİDARI İLE PARLAMENTER SİSTEM SÜRECİ
2002 seçimleri, Türkiye siyaset tarihinin değiştiği bir seçim olarak kabul edilir. Milli Görüş'ün temsilcilerinin başında Erdoğan ile arkadaşlarının bulunduğu; merkez sağın temsilcileri, bazı akademisyenler ve teknokratlar tarafından AKP kuruldu.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (5) 1980 DARBESİ SONRASI
1980 sonrası demokratikleşme sürecinde CHP kadrolarının bir kısmı Halkçı Parti bünyesinde örgütlendiler. Diğerleri Erdal İnönü başkanlığında Sosyal Demokrasi Partisi içerisinde çalıştılar. Siyasi Partiler Yasası'nda baraj sistemi konulmuştu.
SİYASETÇİNİN İRADESİ HALKIN İRADESİDİR
Yerel seçimlerden bu yana olağanüstü bir kırılma yaşıyoruz. Bu hızla devam edersek muhalefet partilerinden seçilen siyasetçi kalmayacak gibi görünüyor. Sevgili Bülent Pınarbaşı'nın "Seçmen İradesi Nerede?” başlıklı yazısını dikkatle okuyun.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (4) 1960 DARBESİNDEN 1980 DARBESİNE GİDEN SÜREÇ
"Özgürlükler Anayasası” olarak anılan anayasanın kabulü ile 1961 seçimleri yapıldı. Bu seçimden hiçbir parti iktidar onayı alamadı. CHP darbenin sebebi olarak suçlanıyordu. CHP'nin karşısında hâlâ büyük bir karşıt güç vardı.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (3) DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ
1938'de Atamızın ölümünün acısını yaşayan halk, daha sonra 2. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla yokluk ve yoksulluk belasıyla mücadeleye girdi. Zor yıllar 1945'te bitmişti ama yeniden toparlanma sürüyordu.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (2): ŞEYH SAİD İSYANI VE TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI
CHP'nin karşısında bir muhalefetin oluşmasını fırsat bilen meclisin eşrafı, toprak ağaları ve ulema grubu isyan meşalesini yakmıştı. Osmanlı'nın muhafazakâr yapısı yeniden canlanıyordu.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (1)
CHP, kuruluş tarihinden bu yana nasıl bu duruma geldi? Cumhuriyet tarihi boyunca adım adım nasıl bir karşıtlık oluştu? Bu karşıtlık nasıl düşmanlığa ve nefrete dönüştü?
KONGRE SEZON (5) ÇARŞAF LİSTE
Bu yazıyı yazdığım zaman itibarıyla Yeni Parti, mahalle delege seçimlerini tamamlamıştı.
Yeni Parti tüzüğünün 42. maddesinde, "İl ve ilçe kongre seçimlerinde kural, çarşaf listedir. Çarşaf liste, tüm adayların yer aldığı tek ve ortak listedir.” deniliyor.
KONGRE SEZONU 4 "BLOK LİSTE”
Partilerde bu ay kongre süreçleri başlıyor.
Delege seçimlerinde blok liste nedir? En önemlisi, kolaya kaçmaktır. Oy kullanmak kolaydır. Oy saymak kolaydır.
MİLLİ BİLİNÇ
Milli bilinç düşüncesi, Türk halkının ileri bilinç düzeyine ulaşarak haksızlıklara ve dolandırıcılıklara karşı nasıl bir savunma güdüsü içerisine girmesi gerektiğini anlatır.
TRUVA ATI VE MUTLAK BUTLAN
Truva atı denince yaratılan algı, Truvalıların hainlik yapmak için tahtadan bir at inşa ettikleridir. Tahtadan yapılan bu atı kimler yapmış ve ne için kullanmıştır? Bir sokak röportajı yapsak, ilginç yanıtlar alacağımızdan eminim.
TAŞIMA SUYLA DEĞİRMEN DÖNMEZ
Önce olay çıkartıldı. Direniş oyunları oynandı. Mağdur kılığına girildi. Sözde muhalif medyanın desteği sağlandı. Küçük sol partiler, sendikalar ve bir takım STK'lardan destek alındı.
ÇERÇEVE YASA YANSIMALARI
11 Ağustos'ta kabul edilen Çerçeve Yasa, gündemin en çok konuşulan başlıklarından biri oldu. Siyasi partilerin yasaya "evet” ya da "hayır” demesi üzerinden yürütülen tartışmalar uzun süre gündemde kaldı.
KONGRELER SEZONU-3: YENİDEN BAŞLAMAK LAZIM
Önceki yazımızda parti içi feodal bağların çok güçlü olduğunu yazmıştık. Bunun sebebi öncelikle Siyasi Partiler Yasası'dır. Sonraki sebep ise parti tüzükleridir. Parti içi kongre süreçlerinde feodal bağlardan arınmak gerekiyor.
KONGRE SEZONU 2 - ESKİ SİSTEM DELEGE SEÇİMLERİ
Delege seçimleri nasıl yapılıyor? Bilenler bilmeyenlere anlatsın. Yanlış bilenlere de ben anlatayım.
BİR KEZ DAHA BÖLÜNDÜK
Bir kez daha bölündük. Maalesef başaramadık. Sağduyulu olmayı başaramadık. Direnmeyi başaramadık. Eylem yapmayı başaramadık. Algı okumayı başaramadık. İktidarın oyunlarına gelmemeyi başaramadık. Basının gerçek yüzünü göstermeyi başaramadık.
KONGRE SEZONU-1
CHP ve Yeni Parti'de eylül ayında kongre takvimi başlıyor. Kısaca kongre sezonu başlıyor.
Siyasetin içinde olan aktif parti üyeleri bilirler. Her aktif üyenin hayali mahalle delegesi olmaktır.
OY ÇALMAK CAİZ MİDİR?
Sözüm ona demokratik olarak seçim yapıyorsunuz. Gönül verdiğiniz ya da ideolojisini benimsediğiniz partiye oy veriyorsunuz. Aynı düşünce veya zihniyet diyelim. Sandığa yansıması budur.
SİYASET BİR MESLEK Mİ?
Bazı kişiler hayatlarının çok uzun bir dönemini siyasi partilerde çalışarak geçirirler ve geçimlerini bu yolla sağlarlar. Milletvekilleri, belediye başkanları ve bakanlar görev süreleri boyunca devletten maaş alırlar ve emeklilik haklarına sahip olurlar.
ÇERÇEVE İÇİNDE TOP YEKÛN YALPALAMA
Meclisten Çerçeve Yasa geçti. Ezici bir çoğunlukla, tam 467 oyla yasa onaylandı.
Çerçeve Yasa özetle ne anlatıyor?
CHP'NİN SAHİBİ KİM?
CHP'de büyük bir bölünme yaşandı. Partiden ayrılan arkadaşları, ayrılış gerekçelerine göre analiz ettik.
TEK ADAM BELEDİYESİ
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi yıllardır tartışılıyor. Tek adam rejimi, Türkiye'nin sosyolojik yapısına uygun mu? Seçmen kitlesinin alt kimliklerine, mezhepsel yapısına ve kültürel çeşitliliğine uygun mu? Daha da önemlisi, ülkenin demokrasi bilincine uygun mu?
ÖZGÜR ÖZEL OTURMA EYLEMİ YAPSAYDI
Asıl süreç, mutlak butlan kararının tebliği ve genel merkez yönetiminin devredilmesi için icra memurlarının ve Kemal Kılıçdaroğlu destekçilerinin bina önüne gelmesiyle başladı.
BU RÜZGÂR NEREYE ESECEK?
2026 yılında verilen "mutlak butlan" kararı, daha önce yapılan yorumlarla büyük ölçüde örtüşmektedir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen CHP 38. Olağan Kurultayı'nı ve bu kurultaya temel oluşturan bazı süreçleri "mutlak butlan" kapsamında değerlendirerek kurultayın hukuken geçersiz sayılması gerektiğine hükmetti.
FİGÜRANLARI DUYDUK; PEKİ BAŞROLDE KİM VAR?
Sarıyer'deki Rauf Denktaş Kültür Merkezi, Şişli Belediyesi tarafından yaptırılmış olup daha sonra Sarıyer Belediye'sine devredilmiş bir etkinlik merkezidir.
ARTIK SORU YOK, MÜCADELE VAR.
Aklımızda deli sorular vardı. Belediye başkanlarımız birer birer gözaltına alınıyor, mahkeme ise CHP hakkındaki yolsuzluk dosyası nedeniyle mutlak butlan kararı veriyordu.
Gidince Ne Olacak?
Mutlak butlan kararını iki temel görüş etrafında değerlendirebiliriz. İlki, bunun siyasi bir karar olduğu; ikincisi ise gerçekten kurultayda usulsüzlük yapıldığı ve delegelerin satın alındığı düşüncesidir.
MUTLAK BUTLAN KİME YARADI?
Kemal Kılıçdaroğlu Mutlak Butlan kararını kabul etmeseydi...
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ (3) DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ
Sosyal demokrasi, sol düşünce açısından bir geri çekiliş midir? Kapitalist sistem içerisinde sosyal haklar için mücadele etmek, devrimci hedeflerden vazgeçmek anlamına mı gelir?
1938’de Atamızın ölümünün acısını yaşayan halk, daha sonra
2. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla yokluk ve yoksulluk belasıyla mücadeleye
girdi. Zor yıllar 1945’te bitmişti ama yeniden toparlanma sürüyordu. Muhalif
sesler yeniden yükselmeye başladı. Ülkede baş gösteren sıkıntıların sebebi CHP
olarak gösteriliyordu.
Birleşmiş Milletler Anlaşması’nın imzalanmasıyla bazı
demokratikleşme kanunları çıkmaya başladı. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün
iradesi ve isteğiyle çok partili sisteme geçildi. Bu arada bazı muhalif isimler
partiden ihraç edildi. Bu isimlerin çoğunluğu daha önce SCF’de yer alan
kişilerdi. Daha önce SCF Aydın İl Başkanı olan Adnan Menderes liderliğinde
Demokrat Parti kuruldu.
CHP kendi çıkardığı seçim yasasının tuzağına düştü. İller
bazında blok liste sistemi uygulanıyordu. O ilde hangi parti yüksek oy alırsa
bütün milletvekillerine o sahip oluyordu. Ülkede sürekli büyüyen CHP karşıtlığı
ve muhalefet dalgasıyla seçimlerden Demokrat Parti zaferle çıktı. “Yeter! Söz
Milletin.” sloganı etkili olmuştur. Seçim aritmetiği Demokrat Parti’ye yüzde 55
oyla 416 milletvekili kazandırdı. CHP ise yüzde 40 oyla 69 milletvekili
çıkarabildi.
DP’nin iktidara gelmesiyle ilk icraatı ezanın tekrar Arapça
okunması oldu. Yabancı sermayeyi teşvik yasaları çıkarıldı. Yabancı şirketlere
petrol arama izni verildi. Gelen Marshall Yardımı ile başta tarım olmak üzere
birçok alanda yatırım yapıldı. Marshall Yardımı kapsamında tarıma yapılan
yatırımlar ve iklim koşullarındaki olumlu hava sebebiyle köylü refah içinde
yaşadı. Bu durum DP’nin güçlenmesine ve muhalefetteki CHP’nin zayıflamasına
neden oldu. DP’nin hızlı ve radikal adımlar atması CHP’nin bocalamasına yol
açtı. Kore’ye asker gönderilmesi kararı Meclis’e getirilmediği gibi CHP’nin
görüşü de alınmadı. CHP döneminde demiryollarına yapılan yatırımlar tamamen
karayollarına kaydırıldı.
DP’den bir hamle de CHP için geldi. CHP’nin devlet
imkânlarından faydalandığı gerekçesiyle bütün varlıklarına el konuldu. CHP’nin
muhalefet gücü yok edildi. CHP, devlet kaynaklarının plansız bir şekilde
harcandığını, demokratik uygulamaların yok sayıldığını dile getirse de bunu
yeteri kadar anlatamadı.
DP’nin popülist politikaları sonucu seçmen gücü daha da
büyüdü. 1954 seçimlerinde yüzde 57,5 oy alarak CHP’nin iyice zayıflamasını
sağladı. CHP, imkânsızlıklar içinde girdiği seçimde sadece 31 milletvekili
çıkarabildi.
1954 seçimlerinden sonra DP baskıyı iyice artırdı.
Kendisine oy vermeyen bazı il ve ilçelerin idari yapısı değiştirildi. Yüksek
hâkimlerin ve profesörlerin emeklilik yaşı düşürülerek emekliye sevk edildi.
Basına, hükümeti eleştiren konularda sansür uygulandı ve ağır cezalar
getirildi.
DP’nin bu baskı rejimi sonrasında 1957 seçimlerinde oyu
düştü. Fakat seçim sistemi gereği 424 milletvekili çıkararak iktidarını
sürdürdü. 1958 yılında artan CHP muhalefetine karşı Vatan Cephesi’ni kurdu.
Kendilerini destekleyen herkes bu cepheye çağrıldı. Bu hamle, ülkenin ikiye
bölünmesi gibi tehlikeli bir mesajdı. Kahvede, sokakta, mahallede herkes ikiye
bölünmüştü.
DP baskılarını artırdı. İsmet İnönü, “Büyük Taarruz”
sloganıyla çıktığı yurt gezilerinde çeşitli yerlerde saldırıya uğradı. DP,
muhalif seslerin yükselmesiyle Tahkikat Encümeni’ni kurarak sert önlemler aldı.
Bu kurul mahkeme kararı verebiliyor, siyasi yasak getirebiliyor ve gazeteleri
kapatabiliyordu.
Üniversite öğrencileri sokağa dökülmüş, protesto eylemleri
yapılıyordu. Olayları bastırmak için sıkıyönetim ilan edildi. Bu durum olayları
engelleyemedi. Sonunda genç subaylar, 27 Mayıs 1960 sabahı yönetime el
koydular. DP yöneticilerinin bir kısmı yargılanarak idam edildi.
Bu durum yerini intikam duygusuna bırakacaktı. Her şeyin
sorumlusu gösterilen CHP ile bu günler yaşanmıştı. Gelecekte yeniden filizlenen
liberal demokrat, muhafazakâr yapı, CHP düşmanlığının fitilini ateşleyecekti.
Diğer köşe yazıları
SOSYAL DEMOKRASİ, SOSYALİZME İHANET Mİ?
Sosyal demokrasi, sol düşünce açısından bir geri çekiliş midir? Kapitalist sistem içerisinde sosyal haklar için mücadele etmek, devrimci hedeflerden vazgeçmek anlamına mı gelir?
BİR KARPUZ İKİ KOLTUĞA NASIL OTURUR?
Siyasette koltuk sevdası mı, hizmet sevdası mı?
Siyasette en tehlikeli şeylerden biri koltuk savaşıdır. Oysa siyaset; makam ve mevki uğruna verilen bir mücadele değil, fikirlerin, ideolojilerin, liyakatin ve hizmet anlayışlarının yarıştığı bir alan olmalıdır.
ÜYELERLE SEÇİM
Partiler, ilçe başkanlarını seçerken mahallelerde aldıkları oy oranlarına göre delege sayılarını belirlerler. Yani partinin mahallede aldığı oy oranına göre belirlenen delegeler, ilçe başkanlığı seçiminde söz sahibi olur.
CHP DÜŞMANLIĞININ SONUÇLARI
CHP düşmanlığının tarihsel gelişimini anlattık. CHP, var olmanın dayanılmaz ağırlığını yaşamaya devam ediyor. Nedenler, gerekçeler ve düşmanlaşmayla ilgili diğer notları bu yazıda toplamaya çalıştım. Fakat bitmez. Düşmanlık bitmez. Yazmak bitmez.
CHP DÜŞMANLIĞININ TARİHİ '8' DEĞİŞİMCİLER
CHP, Özgür Özel başkanlığında 2024 yerel seçimlerine girdi. CHP seçimlerde %37,77 oy oranı ve 17.391.548 oy olarak birinci parti çıktı. Büyükşehirlerin tamamına yakını kazanılmıştı. Fakat önemli bir ayrıntıdan bahsedeceğim.