AZERBAYCAN BAŞÖRTÜSÜYLE NEYİ SAKLIYOR?
İsmail Küçük
ismail@gmail.com

AZERBAYCAN BAŞÖRTÜSÜYLE NEYİ SAKLIYOR?

Özgür Özel partiyi demokratik nizama ve yeniliklere açık hâle getirmeye çalışıyor. Peki, yol yürüdüğü arkadaşları buna hazır mı? Hafta sonu bu sorunun bir ön cevabını alacağız.

26 Ekim 2026 Pazartesi 15:09 makaleler

Azerbaycan’da başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığına ilişkin görüntüler sosyal medyada yayılınca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bazı münevverlerden, devlet yetkililerinden, hatta parti liderlerinden açıklamalar geldi. Bu açıklamalara Azerbaycan Cumhuriyeti’nin tepkisi sert oldu ve konu daha çok gündemimize girdi.

Olayın arka planını anlatarak başlayalım.

Azerbaycan, ilk olarak Aralık 2010’da okullarda okul kıyafetlerine uyma zorunluluğu açıklamasını Eğitim Bakanı Mısır Merdanov’un ağzından duydu. Bunun üstüne hemen protesto gösterileri başladı ve çok sayıda Azerbaycan vatandaşı gözaltı ve tutuklamalarla tanıştı. O zamandan beri laik eğitim tartışması ve kılık kıyafette kurallara uyulması konusu ara ara gündeme geldi.

Temmuz 2026’da ise başörtüsü tekrar gündemin önemli konusu oldu. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 7 Temmuz’da imzaladığı ve 22 Temmuz’da yayımlanan yasayla Genel Eğitim Hakkında Kanun’da değişiklik yapıldı. Böylece genel eğitimin temel ilkeleri arasına “millîlik ve laiklik” ilkesi eklendi. Kanunda bu ilke şöyle tanımlandı: “Millî ve evrensel değerlerin korunması ve bunların diyalektik birliğinin sağlanması temelinde laik genel eğitim sisteminin oluşturulması ve geliştirilmesi.”

Ayrıca öğretmenlerin de kılık kıyafet konusuna azami özen göstermesi, laik eğitim doğrultusunda giyinmeleri istendi. Yasa ayrıca velilere de uygulamayı yürütme zorunluluğu getirdi. Yani bir öğrencinin başörtüsü ile okula gelmesinde veli sorumlu tutulacak.

Eylül 2026’da okulların açılmasıyla protesto gösterileri başladı. Türkiye’nin de gündemine girmesi uzun sürmedi.

Azerbaycan hakkında özellikle dinî çevrelerden ve devlet görevlilerinden gelen sert açıklamalar üzerine Azerbaycan, otuzdan fazla T.C. vatandaşının Azerbaycan’a girişini yasakladı. Bunlardan biri de Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan’dı. Hatta bazıları hakkında darbe yapmaya hazırlandıkları söylendi. İddianın temelinde de Hakan Fidan’ın Bakü’de bir gençlik kuruluşunda yaptığı konuşma vardı. ‘Gençlere iktidarı devirmelerini emretmiş’ deniyordu haberde. Kısa sürede yayından kaldırılsa da ciddi bir sorun olarak Türkiye ve Azerbaycan ilişkilerine yansıdı.

Konu, bir ülkenin eğitim sisteminde yapmaya çalıştığı uygulamaların çok ötesinde konuşuldu, gördüğünüz gibi. Hatta uluslararası anlamda karşı istihbarat savaşlarını gündeme getirdi.

Peki, neden bu boyuta geldi iş?

Hepinizin malumu, İsrail’in İran’a komşu olan ülkeler içinde en yakın olduğu Azerbaycan. Azerbaycan’ın içinde, İran’a karşı geliştirilmiş bir “işgal altındaki Güney Azerbaycan”ı kurtarma sevdalısı İsrail taraftarları var. Hüsnü Mahalli’nin iddiasına göre de Azerbaycan medyasının %70’i bu İsrailli, Rus ve Azerbaycan vatandaşlığına sahip patronların elinde.

İran’da büyükşehirlerde başörtüsü uygulaması gevşetilmiş bir durumda. Dışarıda savaş hâlindeyken içerideki muhalefete iyi davranma gereği duymuş olabilir İran yönetimi. Yine de İslam Devleti ismini taşıyan bir devletin başörtüsü, hicap kıyafetlerinden vazgeçmesini mümkün görmüyor kimse.

Türkiye de uzun yıllar başörtüsü meselesiyle oyalandı. Laiklik konusunun temel ölçüsü başörtüsüymüş gibi tartışıldı.

İran ve Türkiye’nin hassas olduğu bir konuda Azerbaycan için çok acele gibi görünen, komşularıyla ilişkilerine yansıyacak bir konu olabilir okullarda başörtüsü takılması. Çünkü ülkede bizim gördüğümüz İslamcı bir hareketlilik, iktidara adaylık vb. yok. Aksine muhaliflere yönelik sistemli baskılar ve neredeyse nefes alamayacak duruma getirme var.

Gerek Türkiye gerekse İran’la gerginlik yaratabilecek entipüften bir konu aslında. Bunu Aliyev görmüyor mudur? Görüyordur. Demek ki bizim görmediğimiz bir şeyler var ki iki komşusundan gelecek baskıları göze alıyor Aliyev.

İran bu konuda sesini çıkarmadı. Türkiye’de doğrudan Erdoğan’ın ağzından çıkmış bir cümle yok. Avrupa ülkelerindeki başörtüsü konularında hemen konuşmuşluğu var. “Eyyy” diye başlardı, biliyorsunuz. Bugünse sessiz durmayı tercih ediyor. Azerbaycan ile sorun yaratabilecek bir cümle kurmamaya özen gösterdiği sonucunu çıkartıyoruz bundan.

Azerbaycanlı gazetecilerden biri, ülkenin Mekke İttifakı’na çekilmek istendiğini, bu yüzden okullar ve laiklik konusunun gündem yapıldığını söyledi. Bu olabilir mi? Olabilir.

Diğer yandan, birtakım olayların çıkacağı kesin olan bir konuda, İran’ın etkisindeki dindar çevrelerin gücünü test edecek, onları baskı altına alabilecek bir provokasyon yöntemi mi diye düşünmeden edemiyor insan.

Türkiye, İran’a saldırılar sırasında sakin kalmayı başardı, hatta Kürtlerin İran karşısında herhangi bir hareket içinde olmamasını sağladı. Trump bunu açıkça söyledi.

Karabağ meselesinde Aliyev’in “Azerbaycan yaptı” yerine “Biz yaptık” dediğini hatırladığımızda Türkiye’nin Azerbaycan için önemini anlıyoruz. Buna rağmen Azerbaycan, Türkiye’yi karşısına alacak bir hareketin içine girer mi?

Bu noktada Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın görevden alınmasını da ele almak gerekiyor. Başörtüsü konusunda “Azerbaycan'da başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesi kabul edilemez. Bu çağda böylesi bir anlayışa asla geçit verilmemelidir.” diye bir sosyal medya paylaşımı yapmıştı ve Azerbaycan’da istenmeyen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları listesine eklenmişti. Bu adımı Türkiye’nin konuyu alttan aldığına yormak gerekiyor.

Uluslararası anlamda sıkıntılı ve hareketli günler yaşanıyor. İngiltere Savunma Bakanı’nın “3 günlük stok yapın” diyerek Rusya tehdidini öne çıkarması, Fransa’da başlayıp çok sayıda ülkeye yayılan gençlik ve işçi hareketleri, Türkiye’nin yaptığı R4 toplantısı ve bu toplantıya katılan İngiltere, Almanya, Fransa, yani Avrupa’nın belirleyici devletleri ile alınan kararlar bize bir şeylerin harekette olduğunu gösteriyor.

Evet, bilmediğimiz, gün yüzüne çıkartılmamış bir şeyler var ve bunlar yavaş yavaş gün yüzüne çıkmaya başlayacak. O zaman öğreneceğiz ama emin olduğumuz bir şey var: Azerbaycan üzerinden uluslararası bir satranç oynanıyor...

Azerbaycan da bu satrancı kendi lehine kullanmak istiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte Avrupa’ya tedarikin nasıl yapılacağı sorununu Azerbaycan üzerinden çözme konusu gündeme gelmişti. Türkiye de bu tedarik zincirinde etkin rol almak istiyordu. Bu da mı sorunun bir yanı diye sormak gerekiyor.

Azerbaycan satranca başladı ama hamlelerini gizlemek için de başörtüsüyle bir şeyleri mi kapatıyor?

Yakında göreceğiz...


Diğer köşe yazıları

ÖZGÜR ÖZEL'İN ZOR SINAVI

Özgür Özel partiyi demokratik nizama ve yeniliklere açık hâle getirmeye çalışıyor. Peki, yol yürüdüğü arkadaşları buna hazır mı? Hafta sonu bu sorunun bir ön cevabını alacağız.

13 Kasım 2026 Cuma 12:42 makaleler

NÜKLEER TEHDİT

İngiltere Savunma Bakanı, ekim sonunda halka yönelik her tür afete karşı en az üç günlük su, yiyecek, ilk yardım malzemesi vb. depolamaları gerektiğini söyledi. Geçen gün öğrendik ki İran da Kazma Dağı çevresinde yaşayan halka nükleer saldırıya karşı iyot tabletleri dağıtmış.

09 Kasım 2026 Pazartesi 13:14 makaleler

NANCY GODOY DAVASI

Arjantin'de kırsal kesimde öğretmenlik yapan Nancy Godoy geçen ay vahşice öldürüldü. Eğitim olanaklarının azaltılmaya çalışıldığı, yoksulların eğitimden koparılmasına yönelik neoliberal politikaların hüküm sürdüğü zamanlarda öğrencilerine fedakârca koşan öğretmenlerin suçu ne?

06 Kasım 2026 Cuma 19:33 makaleler

AZERBAYCAN BAŞÖRTÜSÜYLE NEYİ SAKLIYOR?

Azerbaycan'da başörtüsü üzerinden başlayan tartışma, iki ülke arasındaki ilişkilerin ötesinde uluslararası güç mücadelelerini de gündeme getirdi. Peki, Aliyev yönetimi başörtüsü tartışmasıyla hangi hamlelerini gizliyor olabilir?

26 Ekim 2026 Pazartesi 15:09 makaleler

FRANSA'DAKİ YAĞMACILIK ÜZERİNE MESNETSİZ BİR YAZI

Fransa'da öğrenci olayları olarak başlayan isyan sırasında özellikle lüks mallar satan mağazalara yönelik bir yağma olduğu öne çıkarıldı. Sorunun temeli yağmaysa Fransa'nın kleptokrasi ile yönetilmediğini ispatlamamız gerekiyor.

20 Ekim 2026 Salı 21:00 makaleler