Bereketli Topraklardan Zehirli Bir Geleceğe
Melike Sargın
sargin.melike@gmail.com

Bereketli Topraklardan Zehirli Bir Geleceğe

Üretim çarkları dönmeye devam ederken insan hayatının değersizleşmesi yabancılaşmanın göstergelerinden biridir.

06 Kasım 2026 Cuma 19:55 makaleler

Bir zamanlar Nazilli’nin ovalarından yağ, dağlarından bal akardı. Bereketli topraklarında incir, zeytin, pamuk yetişir; dağlarında ormanlar, ovalarında hayat vardı. Bugün ise bu toprakların kaderi değişiyor. Ovalarımızdan bereket yerine zehir akıyor, dağlarımızda ormanlar yok ediliyor. Çocukluğumun geçtiği kasabaların havası, suyu ve toprağı her geçen gün daha fazla tehdit altında.

Peki Aydın’ın başına gelen bu dönüşümün adı gerçekten kalkınma mı?

Kalkınma Kimin İçin?

Doğup büyüdüğüm, Aydın’a bağlı bir köy olan, şimdilerde mahalleye dönüşmüş Pamukören’de bu dönüşümün en yakından tanığıyım. Aydın’ın verimli ovalarının pek çok noktasına jeotermal enerji santralleri (JES) kuruldu. Bu yatırımların temel gerekçesi işsizliğin önlenmesi, istihdam yaratılması ve bölgenin ekonomik kalkınmasının sağlanmasıydı.

JES yatırımlarının yaygınlaşmaya başladığı dönemde ve öncesinde AKP’li belediye başkanı Metin Ertürk de bu yatırımları destekleyen bir tutum sergiledi. Bugün sormamız gereken soru artık şu: Bu yatırımların bedelini kim ödüyor, kazancını kim elde ediyor?

Pamukören ve Diğer Köylerde Değişen Ne?

Uzun yıllardır ara ara gittiğim Pamukören’de bu yıl daha fazla vakit geçirdim. Havanın nasıl ağırlaştığını, kötü kokuların nasıl yayıldığını ve tarımsal üretimdeki verim kaybına ilişkin yakınmaları bizzat gözlemledim.

Çocukluk arkadaşlarımla görüştüm. Bazılarının aileleri kasabadan taşınmayı düşünüyor. Aile bireylerinde astım ve benzeri solunum yolu rahatsızlıklarının ortaya çıktığını anlattılar.

Elbette bu sağlık sorunlarının JES faaliyetleriyle doğrudan bağlantısının bağımsız bilimsel araştırmalarla ortaya konulması gerekiyor. Ancak insanların yaşadığı kaygılar, çevredeki değişim ve geçim kaynaklarına ilişkin endişeler görmezden gelinmez.

Ovalar Yetmedi, Şimdi Ormanlar mı?

Germencik, Efeler, Köşk, Sultanhisar, Kuyucak ve Buharkent başta olmak üzere Aydın’ın birçok ilçesinde JES faaliyetleri sürüyor. Üstelik mevcut santrallerle yetinilmiyor.

Kuyucak’ın Köyiçi mevkisinde ormanlık alanda iki yeni jeotermal arama kuyusu açılması için ÇED süreci başlatıldı. Yaklaşık 76,5 milyon TL yatırım bedeli bulunan projede, orman izni verilen 4 bin 170 metrekarelik alanda biri üretim, diğeri reenjeksiyon amacıyla kullanılacak iki kuyu planlanıyor.

ÇED dosyasına göre en yakın konut kuyulara yalnızca 450 metre. DSİ’nin kurum görüşünde ise köylülerin kullandığı pınar, kuyu ve sulama kaynaklarının zarar görme ihtimaline dikkat çekiliyor.

Diğer taraftan Buharkent ve Kuyucak’ta planlanan Kocaer JES Projesi’ne 20 Ekim 2026 tarihinde ÇED olumlu kararı verilmesi, bölgedeki çevre mücadelesini daha da önemli hâle getiriyor. Geçmişte zeytinliklerin ve tarım alanlarının korunması için halkın, AYÇED’in ve Büyük Menderes İnisiyatifi’nin yürüttüğü mücadele, bu meselenin yalnızca birkaç köyün sorunu olmadığını gösteriyor.

Yeni JES Yatırımlarına Gerçekten İhtiyaç Var mı?

Burada enerji politikalarını da sorgulamak gerekiyor. Türkiye’nin elektrik üretim ve tüketim verilerine baktığımızda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının açıkladığı 2025 yılı rakamlarına göre elektrik üretimi 366,9 TWh, tüketimi ise 364,8 TWh olarak gerçekleşti. Yani yıllık toplam üretim, tüketimi 2,1 TWh aştı.

Elbette bu rakam tek başına Türkiye’nin sürekli bir elektrik fazlasına sahip olduğunu göstermiyor. Fakat yeni JES yatırımlarının hangi ihtiyaca dayanarak planlandığı, kamu yararının nasıl gözetildiği ve çevresel maliyetlerin nasıl hesaplandığı sorgulanmalıdır.

Enerji üretimi adı altında şirketlerin yatırım ve kâr beklentileri, halkın yaşam hakkının önüne geçiriliyor. Yenilenebilir enerji olarak tanımlanan her projenin kendiliğinden çevreye ve kamu yararına olduğu fikriyle bu tür projeler masumlaştırılmaya çalışılıyor.

Peki Halk Ne Yapmalı?

Bu mücadele birkaç çevre örgütünün ve köylünün omuzlarına bırakılmaz. Köylüler, çiftçiler, meslek odaları, bilim insanları, çevre dernekleri ve yerel yönetimler ortak bir mücadele yürütmelidir.

ÇED süreçleri yakından takip edilmeli, halkın katılımı etkin biçimde sağlanmalı, hukuka aykırı uygulamalara karşı dava ve itiraz yolları kullanılmalıdır.

Hava, su ve toprak düzenli olarak bağımsız bilimsel kuruluşlar tarafından ölçülmeli, sonuçlar kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Tarımsal üretimdeki veri kaybı araştırılmalı, halk sağlığı üzerindeki olası etkiler bilimsel yöntemlerle incelenmelidir.

Kalkınma mı, Doğal Yaşamın Tahribatı mı?

Kalkınma, tarımın ve üreticinin yok edilmesiyle, halk sağlığının bozulmasıyla mümkün değildir. İstihdam yaratmak adına insanları yaşadıkları topraklardan koparmak, ekonomik büyüme adına doğal kaynakları tüketmek kalkınma adı altında sunulamaz.

Şirketlerin kazancı artarken köylü toprağını, suyunu ve sağlığını kaybediyorsa burada sorgulanması gereken yalnızca yatırımın kendisi değil, o yatırımı mümkün kılan ekonomik ve siyasi anlayıştır.

Bir kentin zenginliği santrallerinin sayısıyla değil; toprağının bereketiyle, suyunun temizliğiyle, ormanlarının varlığıyla ve insanların sağlığıyla ölçülür.


Diğer köşe yazıları

Yabancılaşma: Çarkların Arasında İnsan

Üretim çarkları dönmeye devam ederken insan hayatının değersizleşmesi yabancılaşmanın göstergelerinden biridir.

13 Kasım 2026 Cuma 18:30 makaleler

Bereketli Topraklardan Zehirli Bir Geleceğe

Bir zamanlar Nazilli'nin ovalarından yağ, dağlarından bal akardı. Bereketli topraklarında incir, zeytin, pamuk yetişir; dağlarında ormanlar, ovalarında hayat vardı. Bugün ise bu toprakların kaderi değişiyor.

06 Kasım 2026 Cuma 19:55 makaleler

Muhalefetin Sokak Korkusu

Bir kentin sessizliği her zaman kabulleniş değildir. Bazen yorgunluk, bazen umutsuzluk, bazen de kendisini temsil ettiğini söyleyenlere duyulan güvensizliktir.

23 Ekim 2026 Cuma 18:14 makaleler

Kimin için, Nasıl Bir Düzen?

Dünyanın farklı coğrafyalarına bakın. Fransa'da liseliler eğitim koşulları, gelecek kaygısıyla sokakta, İspanya'da insanlar konut krizine, yüksek kiralara ve barınmanın bir ayrıcalığa dönüşmesine karşı meydanları dolduruyor.

09 Ekim 2026 Cuma 19:59 makaleler

Siyasetin Çürüyen Güveni

Şu sıralar en çok duyduğum cümlelerden biri şu: "Siyasete gireceğim ama nerede, hangi partide olacağımı kestiremiyorum.”

02 Ekim 2026 Cuma 19:57 makaleler