ALİAĞA'DA "EKOKIRIM” VE ADİL DÖNÜŞÜM TARTIŞILACAK

Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), Aliağa’nın yıllardır taşıdığı sanayi yükünü ve bunun çevre ile halk sağlığı üzerindeki etkilerini gündeme taşıyacak bir panel ve forum düzenliyor.

“Ekokırım Mahalli Aliağa, Adil Dönüşüm Panel ve Forumu” başlığıyla duyurulan etkinlikte, Aliağa’daki petrokimya, demir-çelik, enerji, liman ve gemi söküm faaliyetlerinin oluşturduğu çevresel yük ile bu yükün halk sağlığı açısından sonuçları tartışılacak.

EGEÇEP, etkinlik duyurusunda Aliağa’da yıllardır üst üste binen endüstriyel faaliyetlerin yarattığı kümülatif kirliliğe dikkat çekerek, tek tek tesisler üzerinden yapılan çevresel değerlendirmelerin bölgedeki toplam etkiyi ortaya koymakta yetersiz kaldığını savundu.

Bilimsel çalışmalar da kirlilik yüküne işaret ediyor

Aliağa’nın çevre sorunları son yıllarda farklı bilimsel çalışmaların da konusu oldu.

İzmir Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde yürütülen ve TÜBİTAK MAM tarafından hazırlanan “İzmir İli Aliağa İlçesi Çevre Durum Tespiti Projesi” kapsamında hava, toprak, su ve bitki örtüsündeki kirletici parametreler incelendi. TÜBİTAK MAM da Aliağa Çevre Durum Tespiti Projesi’ni 2020-2021 yılları arasında yürüttüğü projeler arasında gösteriyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin raporlarına yansıyan değerlendirmelerde ise Aliağa’daki kirlilik sorununun “sürdürülemez boyuta ulaştığı” belirtilmişti.

Çalışmalarda özellikle Gemi Söküm Bölgesi ve Horozgediği çevresindeki ölçümlerde demir, mangan ve kurşun gibi elementler açısından dikkat çekici sonuçlar elde edildi. Bitki örneklerinde de demir-çelik tesislerine yakın bölgelerde başta demir olmak üzere kadmiyum, nikel, mangan ve krom gibi ağır metallerin birikimi tespit edildi.

2026’da hava kirliliği yeniden gündemde

Aliağa’nın çevre gündemi 2026 yılında da yeni veriler ve tartışmalarla devam etti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Temmuz 2026 Hava Kalitesi Bülteni’ne dayandırılan güncel haberlerde, Aliağa Hava Kalitesi İzleme İstasyonu’nda karbonmonoksit ölçümünün 2025 yılının aynı dönemine göre yaklaşık 4,7 kat arttığı bildirildi. Aynı dönemde Aliağa-Bozköy istasyonunda da artış kaydedildi.

Bu veriler, Aliağa’daki hava kalitesinin yalnızca geçmiş yılların bir tartışması olmadığını, güncel ölçümlerin de bölgedeki çevre yükünün izlenmesini gerekli kıldığını gösteriyor.

Öte yandan EGEÇEP, Nisan 2026’da yaptığı açıklamada Aliağa’daki petrokimya tesisleri, demir-çelik fabrikaları, termik santraller, haddehaneler ve gemi söküm tesislerinin birlikte oluşturduğu çevresel yükü gündeme getirmiş; kurşun, kadmiyum ve arsenik gibi toksik metallerin birikimi ile tarım alanlarındaki kirlilik iddialarına dikkat çekmişti.

Gemi sökümünde kapasite tartışması

Aliağa’nın çevre gündemindeki bir başka başlık ise gemi söküm bölgesinin genişletilmesi.

Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği tarafından planlanan alan artışı ve kapasite değişikliği kapsamında 2026 Haziran ayında Halkın Katılımı Toplantısı gerçekleştirilmiş, çevre örgütleri ve bazı meslek kuruluşları bölgede altyapı ve denetim sorunları bulunduğunu belirterek projeye itiraz etmişti.

Gemi söküm tesislerinin çevre ve işçi sağlığı açısından yarattığı riskler de 2026 yılında TBMM gündemine taşındı. Mayıs ayında verilen Meclis araştırması önergesinde Aliağa’daki gemi söküm, demir-çelik, petrokimya, rafineri, enerji ve liman faaliyetlerinin birlikte oluşturduğu çevresel ve sağlık risklerinin araştırılması istendi.

Termik santral tartışması da sürüyor

Aliağa’daki çevre tartışmalarının bir diğer önemli başlığını ise İzdemir Enerji Termik Santrali oluşturuyor.

Santralin geçmişteki ÇED süreçleriyle ilgili çeşitli mahkeme kararlarının ardından 2025 yılında yeni bir ÇED Olumlu kararı verilmesi üzerine EGEÇEP, İzmir Barosu ve yurttaşlar tarafından yeniden dava açılmıştı.

EGEÇEP ise Ocak 2026’da yaptığı açıklamada Aliağa’daki mevcut sanayi tesislerinin oluşturduğu çevresel yükün üzerine yeni tesislerin eklenmesinin bölgedeki toplam etkiyi artıracağını savundu. Platform aynı açıklamada termik santral ve Horozgediği’nde planlanan klinker öğütme ve paketleme tesisiyle ilgili hukuki süreçleri de gündeme getirdi.

Panelde çevre kadar “adil dönüşüm” de tartışılacak

EGEÇEP’in düzenlediği programda ilk oturumun başlığı, “Kirletici Endüstri Tesislerinin Kıskacında Çevre ve Halk Sağlığı” olarak belirlendi.

Arif Ali Cangı’nın moderatörlüğündeki oturumda Ali Osman Karababa, Aslı Odman, Bihter Çolak Esletli ve Ramis Sağlam yer alacak.

İkinci oturum ise doğrudan “Adil Dönüşüm” başlığını taşıyor. Süleyman Eryılmaz’ın moderatörlüğündeki oturumda Ecehan Balta, Kıvanç Eliaçık ve İbrahim Doğangül konuşacak.

Programın son bölümünde ise Nurcan Etik’in moderatörlüğünde forum gerçekleştirilecek.

EGEÇEP, etkinlikle Aliağa’daki çevre sorunlarını yalnızca tek tek tesisler veya münferit ÇED süreçleri üzerinden değil, bölgenin tamamındaki sanayi faaliyetlerinin oluşturduğu toplam çevresel yük, halk sağlığı ve dönüşüm ihtiyacı üzerinden tartışmaya açmayı hedefliyor.