"ENERJİ POLİTİKASI HALKIN VE DOĞANIN İHTİYAÇLARINA GÖRE BELİRLENMELİ”

DEM Parti İzmir Milletvekili, Ekoloji ve Tarımdan Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı İbrahim Akın jeotermal enerji yatırımlarından yenilenebilir enerji politikalarına, İzmir'in çevre sorunlarından COP31 sürecine kadar pek çok konuda değerlendirmelerde bulundu.

genel siyaset
"ENERJİ POLİTİKASI HALKIN VE DOĞANIN İHTİYAÇLARINA GÖRE BELİRLENMELİ”

DEM Parti İzmir Milletvekili, Ekoloji ve Tarımdan Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı İbrahim Akın jeotermal enerji yatırımlarından yenilenebilir enerji politikalarına, İzmir’in çevre sorunlarından COP31 sürecine kadar pek çok konuda değerlendirmelerde bulundu. Enerji üretiminin ticari çıkarlara göre değil, halkın ve doğanın ihtiyaçları doğrultusunda planlanması gerektiğini vurgulayan İbrahim Akın Türkiye’deki yönetim anlayışına ilişkin eleştirilerini de dile getirdi.

Melike Sargın – Uşak'taki jeotermal enerji (JES) sorununu ve bölgede yaşanan gelişmeleri bir süredir takip etmeye çalışıyorum. Akbelen'de, HES projelerinde ve termik santrallerin bulunduğu bölgelerde de benzer çevre ve sağlık sorunları yaşanıyor. Uşak'ta şimdilik tesis mühürlendi. Ancak öncesinde yaşananlar ve bundan sonraki süreç açısından sizin gözlemleriniz nelerdir?

İbrahim Akın – Akbelen'de yıllardır yürüttüğümüz bir mücadele var. Artık sekizinci yılına girdi. Fosil yakıt politikaları kapsamında yaklaşık 44-49 köyü ve 679 parseli ilgilendiren bir süreç yaşanıyor. Danıştay kararı da olumsuz sonuçlandı. Köylüler mücadelelerini sürdürmek zorunda kalıyor.

Üstelik mahkeme süreçlerinin maliyeti de insanların hak arama mücadelesini sürdürebilmesini zorlaştırıyor. Örneğin bir dava için 720 bin lira istendi. Dayanışmayla bu parayı toparladık ve davaya itiraz etme hakkını elde ettik.

Jeotermal ve güneş enerjisi yatırımları son dönemde oldukça yaygınlaştı. Fosil yakıtlardan çıkış için alternatif enerji kaynaklarının kullanılması gerektiği söyleniyor. Ancak teoride anlatılanlarla uygulamada karşılaştığımız durum birbirinden çok farklı. Ekolojiyle, tarımla, toprakla, havayla ve suyla ilişkili, doğru bir enerji politikası izlenmiyor.

Jeotermal meselesi Türkiye'nin birçok bölgesinde karşımıza çıkıyor. Manisa'da, Muş'ta, Bingöl'de ve Varto'da bu sorun yaşanıyor. Ben de bu nedenle Varto'daki çalışmalara katılacağım.

Jeotermal enerji, ülkemizde hamamlarda ve kaplıcalarda doğal kaynaklardan yararlanılarak uzun yıllardır kullanılıyor. Ancak bugün yapılan uygulamalarda yer altındaki suyun doğrudan çıkarılarak yeryüzüne verilmesi, tarımsal üretimi ve insan sağlığını tehdit eden sonuçlar doğurabiliyor. Bizim itirazımız da buna.

Uşak'ta da gittim, gördüm. Köylüler ve çevre örgütleri ciddi bir mücadele yürütüyor. Direnişin olduğu yerde süreç uzuyor, projeler engellenebiliyor. Ancak elde edilen başarının hukuk önünde de güvence altına alınması gerekiyor. Örneğin yürütmeyi durdurma kararı verilmişse bunun uygulanması lazım.

Burada kaygı duyduğum konu şu: Şirketler ciddi yatırımlar yaptığı için tesisleri kurma aşamasına kadar gelebiliyor. Mahkeme kararlarının ardından başka yöntemler bulunarak projelerin devam ettirilmesi ihtimali ortaya çıkıyor. Oysa mesele yalnızca bir projenin durdurulması değil. Aynı bölgede beş ayrı projenin daha bulunduğunu biliyoruz.

Köylüler bunun farkında. Ben de yerinde gördüm, onlarla birlikte bulundum. Burada bir başarı hikâyesi ortaya çıkabilir. Böyle bir başarı, hukuka ve adalete aykırı uygulamaların önüne geçilmesi açısından da önemli olacaktır.

Gördüğümüz tablo şu: Çıkarılan yasalar şirketlerin önünü açıyor. İktidar ilişkileri de neredeyse şirketlerin temsilcisi gibi hareket ediyor. Valiler, jandarma ve diğer kamu görevlileri karşısında vatandaş kendisini koruması gereken devleti değil, yaşam alanlarından uzaklaştırılmak isteyen bir gücü görüyor.

Orada insanlar, “Jandarma kimin jandarması?” diye soruyor. Vatandaşın karşısında devleti temsil ediyorsunuz. Ancak yarattığınız duygu, insanlara “Bu devlet artık bizim devletimiz değil” dedirtiyor.

Melike Sargın – Özellikle Ege Bölgesi'nde toprak ve zeytinlikler üzerinden yaşanan tartışmalar da dikkat çekiyor. İnsanların dedelerinden miras kalan topraklarını kolay kolay satmadığını biliyoruz. Ancak JES projeleri nedeniyle zeytinliklerin kesildiği, insanların tehdit ve baskıyla karşı karşıya kaldığı örnekler var. Akbelen'de zeytin ağaçlarının taşınması için özel bir yasal düzenleme de yapılmıştı. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

İbrahim Akın– Toprak meselesi çok önemlidir. İnsanların toprağına sahip çıkması da önemlidir. Toprak, yalnızca ekonomik bir değer değildir. İnsanların yurdu, geçmişi, kimliği ve geleceğidir.

Akbelen'de zeytin ağaçlarının taşınmasına yönelik özel bir yasa çıkarıldı. Ancak taşınan zeytin ağaçlarının yaşamasıyla verim vermesi aynı şey değil. Ağaçlar taşındıktan sonra yaşıyormuş gibi görünebilir. Fakat ürün vermeleri mümkün olmayabilir. On yıl sonra kısmen sonuç alınabileceği, taşınan ağaçların ancak yüzde 30'unun tutabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı.

Üstelik yasa hazırlanırken ziraat mühendisleri de bu yöntemin doğru olmadığını, zeytin ağaçlarının taşınarak aynı verimin alınamayacağını ifade ettiler. Bunlar dikkate alınmadı.

Bir başka örnek de Ağrı'nın Diyadin ilçesi. Orada bir miting yaptık. Bergama'daki altın madeninin eski sahibi olan şirketin yeniden altın madenciliği faaliyeti yürütmek üzere örgütlendiğini görüyoruz.

Diyadin'in merkezine çok yakın bir bölgede altın madeni faaliyetleri planlanıyor. Buradaki nehir yaklaşık 722 kilometrelik bir havzayı ve çok sayıda yerleşim yerini ilgilendiriyor. Böyle bir bölgede siyanürlü altın madenciliği yapılması, çevredeki köylerin yaşamını doğrudan tehdit ediyor.

Diyadin bugün çok zor durumda. Hayvancılık önemli bir geçim kaynağı. Ancak suyun kirlendiğini, bulanık aktığını yerinde gördüm.

Bütün bunlar aynı zamanda insanların kimliğiyle, tarihiyle ve kültürüyle ilgili. Yaşam alanları ortadan kaldırıldığında yalnızca evlerini veya topraklarını kaybetmiyorlar. Geçmişleri ve gelecekleri de tehlikeye giriyor.

Melike Sargın – Buradan COP31'e ve Halkların İklim Zirvesi'ne geçmek istiyorum. Halkların İklim Zirvesi'nin amacı nedir? Bu zirve tam olarak neyi ifade ediyor? Konuyu bilmeyen okuyucularımız için anlatabilir misiniz?

İbrahim Akın – Öncelikle COP toplantılarından söz etmek gerekiyor. Birleşmiş Milletler, 1995 yılından itibaren iklim değişikliği ve küresel ısınmaya karşı ülkelerin ortak hareket etmesi amacıyla bu toplantıları düzenliyor.

İklim değişikliğinin birçok nedeni var. Ancak en temel etkenlerden biri fosil yakıt kullanımı. Enerji üretiminde ve tüketiminde, ulaşımda ve sanayide fosil yakıtlara dayalı politikalar iklim krizini derinleştiriyor.

Bunun sonuçlarını bugün çok daha açık görüyoruz. Buzulların erimesi, olağan dışı hava olayları, aşırı sıcaklıklar ve yağışlar giderek artıyor. Bu durumdan en fazla yoksul kesimler etkileniyor. Tarımsal üretim zorlaşıyor, bazı bölgelerde insanların yaşam alanları tehdit altına giriyor.

Birleşmiş Milletler bünyesinde yaklaşık otuz yıldır bu toplantılar yapılıyor. COP31 de Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilecek.

Türkiye bu süreci çok önemsiyor. Biz de iklim meselesinin uluslararası düzeyde gündeme taşınmasını önemsiyoruz. Ancak otuz yıldır yapılan toplantıların ortaya koyduğu tespitlere ve çözüm önerilerine rağmen devletler üzerinde yaptırım gücü bulunmuyor. Dolayısıyla sorunlar tespit ediliyor, öneriler sunuluyor fakat bunların uygulanmasını sağlayacak bağlayıcı bir mekanizma oluşturulamıyor.

Türkiye açısından da ciddi bir çelişki var. Bir taraftan iklim zirvesine ev sahipliği yapılıyor, diğer taraftan ormanlar kesiliyor, tarım alanları betonlaştırılıyor ve doğal yaşam alanları tahrip ediliyor.

İklim krizine karşı fosil yakıt tüketiminin azaltılması, ormanların korunması ve çoğaltılması gerekiyor. Bunun yanında yenilenebilir enerjiye geçiş politikalarının da doğru planlanması şart.

Halkların İklim Zirvesi tam da bu noktada alternatif politikaların konuşulacağı bir buluşma olacak.

Geçtiğimiz yıl Brezilya'nın Belém kentinde dünyanın farklı ülkelerinden ekoloji mücadelesi yürüten kesimler bir araya geldi. Kapitalist sistemin ve onun yarattığı politikaların karşısında nasıl bir yol izlenebileceği tartışıldı.

Antalya'daki Halkların İklim Zirvesi'nde de ekoloji mücadelesiyle emek mücadelesinin bir araya gelmesini önemsiyoruz. Çünkü iklim krizinin sonuçlarından emekçiler de çok ciddi biçimde etkileniyor.

Zirve kapsamında ekoloji ve iklim krizi, tarım politikaları, iklim ve barış ilişkisi gibi başlıklar ele alınacak. Özellikle Orta Doğu'daki savaş politikalarının doğaya ve iklime verdiği zararları konuşacağız. Savaşların çevre üzerindeki etkilerini ve barış politikalarının önemini değerlendireceğiz.

Dört günlük bir program hazırladık. Amacımız yalnızca sorunları anlatmak değil, alternatif politikaları da birlikte tartışmak.

Melike Sargın – Çocukluğumuzdan itibaren güneş ve rüzgâr enerjisinin temiz, doğaya zarar vermeyen enerji kaynakları olduğu öğretildi. Fosil yakıtların kötü, yenilenebilir enerjinin ise her koşulda iyi olduğu yönünde bir algı oluşturuldu. Ancak bugün JES projelerinin, rüzgâr türbinlerinin ve güneş enerjisi santrallerinin de doğaya zarar verebildiğini görüyoruz. Bu konudaki değerlendirmeleriniz neler?

İbrahim Akın – Ben yaklaşık otuz yıldır ekoloji mücadelesinin içindeyim. Geçmişte fosil yakıtlara karşı mücadele ederken rüzgâr ve güneş enerjisinin yeterli olabileceğini savunduğumuz dönemler de oldu.

Ancak bugün geldiğimiz noktada enerji meselesini daha kapsamlı değerlendirmek zorundayız.

Elbette enerjiye ihtiyacımız var. Hepimiz enerji kullanıyoruz. Sorun enerjiye ihtiyaç duymamız değil; enerjinin nasıl, nerede, ne zaman ve kimin için üretileceği.

Güneş panellerinin üretim süreçlerinin de doğaya zarar veren boyutları var. Rüzgâr türbinlerinin de bulunduğu bölgenin hava akımlarını, kuşların yaşamını ve insanların yaşam alanlarını etkileyen sonuçları olabiliyor.

Bu nedenle artık temiz enerji diye bir şeyin mutlak anlamda var olduğunu söylemek mümkün değil. Ancak doğru planlandığında güneş ve rüzgâr enerjisi, diğer kaynaklara göre daha olumlu seçenekler olabilir.

Burada önemli olan nerede ve nasıl kullanıldıklarıdır. Her tarafı rüzgâr türbinleriyle doldurursanız kuşlara, doğal yaşama ve bölge insanına zarar verirsiniz. Yaşam alanlarının hemen yakınına güneş ve rüzgâr santralleri kurarsanız insanların yaşamını olumsuz etkilersiniz.

Avrupa'da, örneğin Hollanda'da, rüzgâr enerjisinin daha planlı kullanıldığı uygulamalar görüyoruz. Bizde de güneş panelleri insanların kendi çatılarında, pazar yerlerinin üstünde ve uygun alanlarda kullanılabilir. Böylece tarım alanlarına, toprağa ve insanların yaşam alanlarına zarar vermeden enerji üretmek mümkün olabilir.

Ancak bütün bunlar ticari kazanç amacıyla yapıldığında sorunlar ortaya çıkıyor. Kârın öncelikli olduğu yerde kuralsızlık başlıyor.

Biz belediyelerle de bu konuyu görüştük. Enerji üretimi için kooperatifler kurulmasını, halkın kendi ihtiyacını belirlemesini ve enerjiyi kendi ihtiyaçları doğrultusunda üretmesini önerdik.

Bir başka önemli konu da enerji nakil hatlarındaki kayıplar. Enerjinin üretildiği yerden tüketileceği yere taşınması sırasında ciddi kayıplar yaşanıyor. Türkiye'de bu kayıpların yüzde 20-23 civarında olduğunu görüyoruz.

Öncelikle mevcut altyapıdaki bu sorunların çözülmesi gerekiyor. Sağlıklı bir enerji politikası ve altyapı oluşturmadan yalnızca yeni santraller kurarak sorunu çözemezsiniz.

Üstelik enerji üretiminin maliyetini hesaplarken yalnızca tesisin ekonomik maliyetine bakamayız. İnsanların sağlık sorunlarını, toplumsal maliyetleri ve yaşam alanlarından uzaklaştırılmalarını da hesaba katmak zorundayız.

Bütün bunları değerlendirdiğimizde, yanlış planlanmış enerji yatırımlarının topluma ve doğaya verdiği zararın çok daha büyük olduğunu görüyoruz.

Melike Sargın – İzmir'in önemli çevre sorunlarından biri de çöp meselesi. Harmandalı başta olmak üzere yıllardır çöplerin nereye taşınacağı, nasıl bertaraf edileceği tartışılıyor. Yurt dışındaki uygulamalara ilişkin gözlemleriniz var mı? Atıkların çevreye ve insan sağlığına zarar vermeden değerlendirilmesi konusunda neler yapılabilir?

İbrahim Akın – İzmir'in çöp sorunu, özellikle deniz ve körfez kirliliği açısından çok önemli. Ancak yıllardır bu sorun çözülebilmiş değil.

Öncelikle atıkların ayrıştırılması gerekiyor. Sıfır atık kavramı çok güzel bir kavram. Ancak ülkemizde bu kavramın uygulamasıyla karşılaştığımız tablo birbirinden farklı.

Türkiye aynı zamanda başka ülkelerin atıklarının getirildiği bir ülke haline geldi. Avrupa'nın atıklarının önemli bir bölümü Türkiye'ye geliyor ve burada bertaraf ediliyor. Dolayısıyla meseleye yalnızca çöp toplama sorunu olarak bakamayız. İnsan sağlığı ve yaşam alanları açısından da değerlendirmeliyiz.

Avrupa'da atıkların ayrıştırılması konusunda çok daha sistemli uygulamalar var. Örneğin Hollanda'da çöplerin ayrıştırılması konusunda ciddi kurallar uygulanıyor. Meyve ve sebze atıkları, plastikler, kâğıtlar ayrı ayrı toplanıyor. Kurallara uymayanlara ağır cezalar veriliyor. Ardından bu atıkların geri dönüşümü sağlanıyor.

Bizde ise sistemin kendisi yeterince kurulmuş değil.

Mecliste sıfır atık uygulaması için dört ayrı nokta oluşturduk. Kâğıtların, plastiklerin ve diğer atıkların ayrı ayrı toplanmasını sağlamak istedik. Ancak vatandaşlar bize, “Biz bunları ayrı ayrı koyuyoruz ama hepsi aynı torbaya konularak götürülüyor” dediler.

Yani vatandaşın ayrıştırması tek başına yeterli değil. Sonrasında da bu ayrıştırmayı sürdürecek bir sistemin bulunması gerekiyor.

İzmir Körfezi açısından da önemli sorunlarımız var. Gediz Nehri'nin taşıdığı kirliliği, sanayi atıklarını ve körfeze ulaşan diğer kirleticileri çözmeden yalnızca İzmir Büyükşehir Belediyesinin yapacağı çalışmalarla bu sorunun üstesinden gelinemez.

Bu nedenle kolektif bir politika oluşturulması gerekiyor. Sadece ceza keserek de çözüm üretilemez. Ben bunu mecliste de dile getirdim. Artık cezalandırmanın yanında sorunu ortadan kaldıracak uygulamalara ihtiyaç var.

Melike Sargın – Sizin yurt dışında gördüğünüz, İzmir için de örnek olabilecek farklı bir atık değerlendirme modeli var mı?

İbrahim Akın – Polonya'nın Bialystok kentine gitmiştim. Orada yaklaşık 5 bin metrekare kapalı alana sahip bir tesis kurulmuş. Beş-altı kişi çalışıyor. Kentin çöpleri buraya getiriliyor ve kimyasal yöntemlerle ayrıştırılıyor.

Evsel atıkların ayrı ayrı değerlendirilmesinin ardından, uygun atıklar yaklaşık 1.000-1.100 derecede yakılıyor. Elde edilen enerjiyle kentin ısı ve elektrik ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlanıyor.

Yakma işleminden geriye kalan malzemelerden ateş tuğlası üretiliyor. Daha küçük parçalar ise yol yapımında kullanılıyor.

Böylece kent kendi atığını değerlendiriyor, enerji elde ediyor ve ekonomik gelir sağlayabiliyor.

Elbette bu tür uygulamaların çevresel etkileri de dikkatle değerlendirilmelidir. Kimyasal atıkların ve yakma işleminin hava kirliliğine yol açmaması gerekiyor. Ancak kapalı sistemler ve uygun teknolojilerle bu konuda farklı çözümler üretilebiliyor.

Almanya'da da benzer uygulamalar var. Bunlar yapılabilir. Başlangıçta maliyetli olabilir ancak süreç içerisinde kendi kendini finanse edebilen sistemlere dönüşebilir.

İzmir'de de böyle bir sistem kurulabilir. Ancak sağlıklı kent politikalarına yeterli bütçe ayrılmıyor. Sorunun temelinde de bu var.

Melike Sargın – Bütün bu çevre sorunlarını değerlendirdiğimizde, yerel yönetimlerin yetkilerinin sınırlandırılması ve kararların merkezi yönetimde toplanması da önemli bir başlık olarak karşımıza çıkıyor. Sizce bu durum kentlerin çevre sorunlarının çözümünü nasıl etkiliyor?

İbrahim Akın– Bir kentin sorunlarını en iyi o kentte yaşayan insanlar bilir. Çözümün de öncelikle yerelde üretilmesi gerekir.

Ancak merkezi yönetimin geldiği noktada yerel yönetimlerle rekabet ve muhalefeti etkisizleştirme anlayışı öne çıkıyor. Yetkiler giderek merkezi yönetimde, özellikle de ilgili bakanlıklarda toplanıyor.

Neredeyse belediyelerin verdiği veya vermediği ruhsatların tamamına merkezi yönetimin müdahale edebildiği bir yapı oluşturuluyor.

Bu kadar merkeziyetçi bir yönetim anlayışı, kentlerin ortak sorunlarının çözülmesini zorlaştırıyor. Sorunlar artık sürdürülemez hale geliyor.

Üstelik mesele yalnızca kent yönetimiyle sınırlı değil. Ekonomi ve kamu yönetimi açısından da benzer bir tablo var.

Son dönemde ortaya çıkan gelişmeler, denetim ve kontrol mekanizmalarının ne kadar zayıfladığını gösteriyor. İktidar içerisinden de bu konuda eleştiriler geliyor. Hukukun olmadığı, kuralların işlemediği, denetimin bulunmadığı bir ortamda bürokraside herkes kendi anlayışına göre hareket etmeye başlıyor.

Dolayısıyla burada yapısal bir sorunla karşı karşıyayız. Türkiye bu sorunu yapısal olarak çözmediği sürece sürdürülebilir bir yönetim sistemi oluşturamaz.

Melike Sargın – Son olarak bütün bu sorunları birlikte değerlendirdiğinizde eklemek istediğiniz, kamuoyuna vermek istediğiniz bir mesaj var mı?

İbrahim Akın – Yaşanan sorunları çözmediğimiz sürece yalnızca parçalar üzerinden çözüm üretmemiz mümkün değil.

Geçmiş parlamenter sistemi savunacak değiliz. Ancak o dönemde en azından yürütme ile denetim arasında bir ilişki ve denge vardı. Askerî vesayete karşı çıkıldı. Fakat bugün siyasetin vesayet altında olduğu, kurumsal ilişkilerin tek bir irade etrafında şekillendiği bir yönetim anlayışıyla karşı karşıyayız.

Bence bir sistem krizi yaşıyoruz.

Bu kriz çözülmediği sürece farklı alanlarda mücadele ederek bazı engelleri aşabilir, kısmi başarılar elde edebiliriz. Ancak sorunun gerçek anlamda çözülmesi, mevcut sistemin değiştirilmesiyle mümkün olacaktır.

Burada yalnızca bir devrim programından ya da sosyalizm perspektifinden söz etmiyorum. En asgari demokratik normların ve standartların bile ortadan kalktığı bir sistemin sürdürülebilir olmadığını söylüyorum.

Biz gerçek anlamda demokratik, sosyal bir cumhuriyetin kurulması gerektiğini düşünüyoruz. Bunun kurallarının da toplumsal bir yurttaşlık bilinciyle oluşturulması gerekiyor.

Başka türlü bu sistemin sürdürülebilir olduğunu düşünmüyoruz.

KuzeyinSesi.com Haber Portalı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na %100 uygun olarak yayınlanmaktadır. Ajanslardan alınan haberlerin yeniden yayımı ve herhangi bir ortamda basılması, ilgili ajansların bu yöndeki politikasına bağlı olarak önceden yazılı izin gerektirir. 16.11.2026 02:55:27. #1.11

#ŞU AN BURADASINIZ: "ENERJİ POLİTİKASI HALKIN VE DOĞANIN İHTİYAÇLARINA GÖRE BELİRLENMELİ” Son dakika genel haberleri, genel son dakika haber, genel son dakika, son dakika genel, genel haber sayfamızda genel haberleri okuyabilir, genel son dakika haberleri ve güncel genel gelişmelerini görebilirsiniz.

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.