"ENERJİ POLİTİKASI HALKIN VE DOĞANIN İHTİYAÇLARINA GÖRE BELİRLENMELİ”
DEM Parti İzmir Milletvekili, Ekoloji ve Tarımdan Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı İbrahim Akın jeotermal enerji yatırımlarından yenilenebilir enerji politikalarına, İzmir'in çevre sorunlarından COP31 sürecine kadar pek çok konuda değerlendirmelerde bulundu.
DEM Parti İzmir Milletvekili, Ekoloji ve Tarımdan
Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı İbrahim Akın jeotermal enerji
yatırımlarından yenilenebilir enerji politikalarına, İzmir’in çevre
sorunlarından COP31 sürecine kadar pek çok konuda değerlendirmelerde bulundu.
Enerji üretiminin ticari çıkarlara göre değil, halkın ve doğanın ihtiyaçları
doğrultusunda planlanması gerektiğini vurgulayan İbrahim Akın Türkiye’deki
yönetim anlayışına ilişkin eleştirilerini de dile getirdi.
Melike Sargın – Uşak'taki jeotermal enerji (JES)
sorununu ve bölgede yaşanan gelişmeleri bir süredir takip etmeye çalışıyorum.
Akbelen'de, HES projelerinde ve termik santrallerin bulunduğu bölgelerde de
benzer çevre ve sağlık sorunları yaşanıyor. Uşak'ta şimdilik tesis mühürlendi.
Ancak öncesinde yaşananlar ve bundan sonraki süreç açısından sizin
gözlemleriniz nelerdir?
İbrahim Akın – Akbelen'de yıllardır yürüttüğümüz bir
mücadele var. Artık sekizinci yılına girdi. Fosil yakıt politikaları kapsamında
yaklaşık 44-49 köyü ve 679 parseli ilgilendiren bir süreç yaşanıyor. Danıştay
kararı da olumsuz sonuçlandı. Köylüler mücadelelerini sürdürmek zorunda
kalıyor.
Üstelik mahkeme süreçlerinin maliyeti de insanların hak
arama mücadelesini sürdürebilmesini zorlaştırıyor. Örneğin bir dava için 720
bin lira istendi. Dayanışmayla bu parayı toparladık ve davaya itiraz etme
hakkını elde ettik.
Jeotermal ve güneş enerjisi yatırımları son dönemde oldukça
yaygınlaştı. Fosil yakıtlardan çıkış için alternatif enerji kaynaklarının
kullanılması gerektiği söyleniyor. Ancak teoride anlatılanlarla uygulamada
karşılaştığımız durum birbirinden çok farklı. Ekolojiyle, tarımla, toprakla,
havayla ve suyla ilişkili, doğru bir enerji politikası izlenmiyor.
Jeotermal meselesi Türkiye'nin birçok bölgesinde karşımıza
çıkıyor. Manisa'da, Muş'ta, Bingöl'de ve Varto'da bu sorun yaşanıyor. Ben de bu
nedenle Varto'daki çalışmalara katılacağım.
Jeotermal enerji, ülkemizde hamamlarda ve kaplıcalarda doğal
kaynaklardan yararlanılarak uzun yıllardır kullanılıyor. Ancak bugün yapılan
uygulamalarda yer altındaki suyun doğrudan çıkarılarak yeryüzüne verilmesi,
tarımsal üretimi ve insan sağlığını tehdit eden sonuçlar doğurabiliyor. Bizim
itirazımız da buna.
Uşak'ta da gittim, gördüm. Köylüler ve çevre örgütleri ciddi
bir mücadele yürütüyor. Direnişin olduğu yerde süreç uzuyor, projeler
engellenebiliyor. Ancak elde edilen başarının hukuk önünde de güvence altına
alınması gerekiyor. Örneğin yürütmeyi durdurma kararı verilmişse bunun
uygulanması lazım.
Burada kaygı duyduğum konu şu: Şirketler ciddi yatırımlar
yaptığı için tesisleri kurma aşamasına kadar gelebiliyor. Mahkeme kararlarının
ardından başka yöntemler bulunarak projelerin devam ettirilmesi ihtimali ortaya
çıkıyor. Oysa mesele yalnızca bir projenin durdurulması değil. Aynı bölgede beş
ayrı projenin daha bulunduğunu biliyoruz.
Köylüler bunun farkında. Ben de yerinde gördüm, onlarla
birlikte bulundum. Burada bir başarı hikâyesi ortaya çıkabilir. Böyle bir
başarı, hukuka ve adalete aykırı uygulamaların önüne geçilmesi açısından da
önemli olacaktır.
Gördüğümüz tablo şu: Çıkarılan yasalar şirketlerin önünü
açıyor. İktidar ilişkileri de neredeyse şirketlerin temsilcisi gibi hareket
ediyor. Valiler, jandarma ve diğer kamu görevlileri karşısında vatandaş
kendisini koruması gereken devleti değil, yaşam alanlarından uzaklaştırılmak
isteyen bir gücü görüyor.
Orada insanlar, “Jandarma kimin jandarması?” diye soruyor.
Vatandaşın karşısında devleti temsil ediyorsunuz. Ancak yarattığınız duygu,
insanlara “Bu devlet artık bizim devletimiz değil” dedirtiyor.
Melike Sargın – Özellikle Ege Bölgesi'nde toprak
ve zeytinlikler üzerinden yaşanan tartışmalar da dikkat çekiyor. İnsanların
dedelerinden miras kalan topraklarını kolay kolay satmadığını biliyoruz. Ancak
JES projeleri nedeniyle zeytinliklerin kesildiği, insanların tehdit ve baskıyla
karşı karşıya kaldığı örnekler var. Akbelen'de zeytin ağaçlarının taşınması
için özel bir yasal düzenleme de yapılmıştı. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?
İbrahim Akın– Toprak meselesi çok önemlidir.
İnsanların toprağına sahip çıkması da önemlidir. Toprak, yalnızca ekonomik bir
değer değildir. İnsanların yurdu, geçmişi, kimliği ve geleceğidir.
Akbelen'de zeytin ağaçlarının taşınmasına yönelik özel bir
yasa çıkarıldı. Ancak taşınan zeytin ağaçlarının yaşamasıyla verim vermesi aynı
şey değil. Ağaçlar taşındıktan sonra yaşıyormuş gibi görünebilir. Fakat ürün
vermeleri mümkün olmayabilir. On yıl sonra kısmen sonuç alınabileceği, taşınan
ağaçların ancak yüzde 30'unun tutabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı.
Üstelik yasa hazırlanırken ziraat mühendisleri de bu
yöntemin doğru olmadığını, zeytin ağaçlarının taşınarak aynı verimin
alınamayacağını ifade ettiler. Bunlar dikkate alınmadı.
Bir başka örnek de Ağrı'nın Diyadin ilçesi. Orada bir miting
yaptık. Bergama'daki altın madeninin eski sahibi olan şirketin yeniden altın
madenciliği faaliyeti yürütmek üzere örgütlendiğini görüyoruz.
Diyadin'in merkezine çok yakın bir bölgede altın madeni
faaliyetleri planlanıyor. Buradaki nehir yaklaşık 722 kilometrelik bir havzayı
ve çok sayıda yerleşim yerini ilgilendiriyor. Böyle bir bölgede siyanürlü altın
madenciliği yapılması, çevredeki köylerin yaşamını doğrudan tehdit ediyor.
Diyadin bugün çok zor durumda. Hayvancılık önemli bir geçim
kaynağı. Ancak suyun kirlendiğini, bulanık aktığını yerinde gördüm.
Bütün bunlar aynı zamanda insanların kimliğiyle, tarihiyle
ve kültürüyle ilgili. Yaşam alanları ortadan kaldırıldığında yalnızca evlerini
veya topraklarını kaybetmiyorlar. Geçmişleri ve gelecekleri de tehlikeye
giriyor.
Melike Sargın – Buradan COP31'e ve Halkların İklim
Zirvesi'ne geçmek istiyorum. Halkların İklim Zirvesi'nin amacı nedir? Bu zirve
tam olarak neyi ifade ediyor? Konuyu bilmeyen okuyucularımız için anlatabilir
misiniz?
İbrahim Akın – Öncelikle COP toplantılarından söz
etmek gerekiyor. Birleşmiş Milletler, 1995 yılından itibaren iklim değişikliği
ve küresel ısınmaya karşı ülkelerin ortak hareket etmesi amacıyla bu
toplantıları düzenliyor.
İklim değişikliğinin birçok nedeni var. Ancak en temel
etkenlerden biri fosil yakıt kullanımı. Enerji üretiminde ve tüketiminde,
ulaşımda ve sanayide fosil yakıtlara dayalı politikalar iklim krizini
derinleştiriyor.
Bunun sonuçlarını bugün çok daha açık görüyoruz. Buzulların
erimesi, olağan dışı hava olayları, aşırı sıcaklıklar ve yağışlar giderek
artıyor. Bu durumdan en fazla yoksul kesimler etkileniyor. Tarımsal üretim
zorlaşıyor, bazı bölgelerde insanların yaşam alanları tehdit altına giriyor.
Birleşmiş Milletler bünyesinde yaklaşık otuz yıldır bu
toplantılar yapılıyor. COP31 de Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da
gerçekleştirilecek.
Türkiye bu süreci çok önemsiyor. Biz de iklim meselesinin
uluslararası düzeyde gündeme taşınmasını önemsiyoruz. Ancak otuz yıldır yapılan
toplantıların ortaya koyduğu tespitlere ve çözüm önerilerine rağmen devletler
üzerinde yaptırım gücü bulunmuyor. Dolayısıyla sorunlar tespit ediliyor,
öneriler sunuluyor fakat bunların uygulanmasını sağlayacak bağlayıcı bir
mekanizma oluşturulamıyor.
Türkiye açısından da ciddi bir çelişki var. Bir taraftan
iklim zirvesine ev sahipliği yapılıyor, diğer taraftan ormanlar kesiliyor,
tarım alanları betonlaştırılıyor ve doğal yaşam alanları tahrip ediliyor.
İklim krizine karşı fosil yakıt tüketiminin azaltılması,
ormanların korunması ve çoğaltılması gerekiyor. Bunun yanında yenilenebilir
enerjiye geçiş politikalarının da doğru planlanması şart.
Halkların İklim Zirvesi tam da bu noktada alternatif
politikaların konuşulacağı bir buluşma olacak.
Geçtiğimiz yıl Brezilya'nın Belém kentinde dünyanın farklı
ülkelerinden ekoloji mücadelesi yürüten kesimler bir araya geldi. Kapitalist
sistemin ve onun yarattığı politikaların karşısında nasıl bir yol
izlenebileceği tartışıldı.
Antalya'daki Halkların İklim Zirvesi'nde de ekoloji
mücadelesiyle emek mücadelesinin bir araya gelmesini önemsiyoruz. Çünkü iklim
krizinin sonuçlarından emekçiler de çok ciddi biçimde etkileniyor.
Zirve kapsamında ekoloji ve iklim krizi, tarım politikaları,
iklim ve barış ilişkisi gibi başlıklar ele alınacak. Özellikle Orta Doğu'daki
savaş politikalarının doğaya ve iklime verdiği zararları konuşacağız.
Savaşların çevre üzerindeki etkilerini ve barış politikalarının önemini
değerlendireceğiz.
Dört günlük bir program hazırladık. Amacımız yalnızca
sorunları anlatmak değil, alternatif politikaları da birlikte tartışmak.
Melike Sargın – Çocukluğumuzdan itibaren
güneş ve rüzgâr enerjisinin temiz, doğaya zarar vermeyen enerji kaynakları
olduğu öğretildi. Fosil yakıtların kötü, yenilenebilir enerjinin ise her
koşulda iyi olduğu yönünde bir algı oluşturuldu. Ancak bugün JES projelerinin,
rüzgâr türbinlerinin ve güneş enerjisi santrallerinin de doğaya zarar
verebildiğini görüyoruz. Bu konudaki değerlendirmeleriniz neler?
İbrahim Akın – Ben yaklaşık otuz yıldır ekoloji
mücadelesinin içindeyim. Geçmişte fosil yakıtlara karşı mücadele ederken rüzgâr
ve güneş enerjisinin yeterli olabileceğini savunduğumuz dönemler de oldu.
Ancak bugün geldiğimiz noktada enerji meselesini daha
kapsamlı değerlendirmek zorundayız.
Elbette enerjiye ihtiyacımız var. Hepimiz enerji
kullanıyoruz. Sorun enerjiye ihtiyaç duymamız değil; enerjinin nasıl, nerede,
ne zaman ve kimin için üretileceği.
Güneş panellerinin üretim süreçlerinin de doğaya zarar veren
boyutları var. Rüzgâr türbinlerinin de bulunduğu bölgenin hava akımlarını,
kuşların yaşamını ve insanların yaşam alanlarını etkileyen sonuçları
olabiliyor.
Bu nedenle artık temiz enerji diye bir şeyin mutlak anlamda
var olduğunu söylemek mümkün değil. Ancak doğru planlandığında güneş ve rüzgâr
enerjisi, diğer kaynaklara göre daha olumlu seçenekler olabilir.
Burada önemli olan nerede ve nasıl kullanıldıklarıdır. Her
tarafı rüzgâr türbinleriyle doldurursanız kuşlara, doğal yaşama ve bölge
insanına zarar verirsiniz. Yaşam alanlarının hemen yakınına güneş ve rüzgâr
santralleri kurarsanız insanların yaşamını olumsuz etkilersiniz.
Avrupa'da, örneğin Hollanda'da, rüzgâr enerjisinin daha
planlı kullanıldığı uygulamalar görüyoruz. Bizde de güneş panelleri insanların
kendi çatılarında, pazar yerlerinin üstünde ve uygun alanlarda kullanılabilir.
Böylece tarım alanlarına, toprağa ve insanların yaşam alanlarına zarar vermeden
enerji üretmek mümkün olabilir.
Ancak bütün bunlar ticari kazanç amacıyla yapıldığında
sorunlar ortaya çıkıyor. Kârın öncelikli olduğu yerde kuralsızlık başlıyor.
Biz belediyelerle de bu konuyu görüştük. Enerji üretimi için
kooperatifler kurulmasını, halkın kendi ihtiyacını belirlemesini ve enerjiyi
kendi ihtiyaçları doğrultusunda üretmesini önerdik.
Bir başka önemli konu da enerji nakil hatlarındaki kayıplar.
Enerjinin üretildiği yerden tüketileceği yere taşınması sırasında ciddi
kayıplar yaşanıyor. Türkiye'de bu kayıpların yüzde 20-23 civarında olduğunu
görüyoruz.
Öncelikle mevcut altyapıdaki bu sorunların çözülmesi
gerekiyor. Sağlıklı bir enerji politikası ve altyapı oluşturmadan yalnızca yeni
santraller kurarak sorunu çözemezsiniz.
Üstelik enerji üretiminin maliyetini hesaplarken yalnızca
tesisin ekonomik maliyetine bakamayız. İnsanların sağlık sorunlarını, toplumsal
maliyetleri ve yaşam alanlarından uzaklaştırılmalarını da hesaba katmak
zorundayız.
Bütün bunları değerlendirdiğimizde, yanlış planlanmış enerji
yatırımlarının topluma ve doğaya verdiği zararın çok daha büyük olduğunu
görüyoruz.
Melike Sargın – İzmir'in önemli çevre
sorunlarından biri de çöp meselesi. Harmandalı başta olmak üzere yıllardır
çöplerin nereye taşınacağı, nasıl bertaraf edileceği tartışılıyor. Yurt
dışındaki uygulamalara ilişkin gözlemleriniz var mı? Atıkların çevreye ve insan
sağlığına zarar vermeden değerlendirilmesi konusunda neler yapılabilir?
İbrahim Akın – İzmir'in çöp sorunu, özellikle deniz
ve körfez kirliliği açısından çok önemli. Ancak yıllardır bu sorun çözülebilmiş
değil.
Öncelikle atıkların ayrıştırılması gerekiyor. Sıfır atık
kavramı çok güzel bir kavram. Ancak ülkemizde bu kavramın uygulamasıyla
karşılaştığımız tablo birbirinden farklı.
Türkiye aynı zamanda başka ülkelerin atıklarının getirildiği
bir ülke haline geldi. Avrupa'nın atıklarının önemli bir bölümü Türkiye'ye
geliyor ve burada bertaraf ediliyor. Dolayısıyla meseleye yalnızca çöp toplama
sorunu olarak bakamayız. İnsan sağlığı ve yaşam alanları açısından da
değerlendirmeliyiz.
Avrupa'da atıkların ayrıştırılması konusunda çok daha
sistemli uygulamalar var. Örneğin Hollanda'da çöplerin ayrıştırılması konusunda
ciddi kurallar uygulanıyor. Meyve ve sebze atıkları, plastikler, kâğıtlar ayrı
ayrı toplanıyor. Kurallara uymayanlara ağır cezalar veriliyor. Ardından bu
atıkların geri dönüşümü sağlanıyor.
Bizde ise sistemin kendisi yeterince kurulmuş değil.
Mecliste sıfır atık uygulaması için dört ayrı nokta
oluşturduk. Kâğıtların, plastiklerin ve diğer atıkların ayrı ayrı toplanmasını
sağlamak istedik. Ancak vatandaşlar bize, “Biz bunları ayrı ayrı koyuyoruz ama
hepsi aynı torbaya konularak götürülüyor” dediler.
Yani vatandaşın ayrıştırması tek başına yeterli değil.
Sonrasında da bu ayrıştırmayı sürdürecek bir sistemin bulunması gerekiyor.
İzmir Körfezi açısından da önemli sorunlarımız var. Gediz
Nehri'nin taşıdığı kirliliği, sanayi atıklarını ve körfeze ulaşan diğer
kirleticileri çözmeden yalnızca İzmir Büyükşehir Belediyesinin yapacağı
çalışmalarla bu sorunun üstesinden gelinemez.
Bu nedenle kolektif bir politika oluşturulması gerekiyor.
Sadece ceza keserek de çözüm üretilemez. Ben bunu mecliste de dile getirdim.
Artık cezalandırmanın yanında sorunu ortadan kaldıracak uygulamalara ihtiyaç
var.
Melike Sargın – Sizin yurt dışında gördüğünüz,
İzmir için de örnek olabilecek farklı bir atık değerlendirme modeli var mı?
İbrahim Akın – Polonya'nın Bialystok kentine
gitmiştim. Orada yaklaşık 5 bin metrekare kapalı alana sahip bir tesis
kurulmuş. Beş-altı kişi çalışıyor. Kentin çöpleri buraya getiriliyor ve
kimyasal yöntemlerle ayrıştırılıyor.
Evsel atıkların ayrı ayrı değerlendirilmesinin ardından,
uygun atıklar yaklaşık 1.000-1.100 derecede yakılıyor. Elde edilen enerjiyle
kentin ısı ve elektrik ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlanıyor.
Yakma işleminden geriye kalan malzemelerden ateş tuğlası
üretiliyor. Daha küçük parçalar ise yol yapımında kullanılıyor.
Böylece kent kendi atığını değerlendiriyor, enerji elde
ediyor ve ekonomik gelir sağlayabiliyor.
Elbette bu tür uygulamaların çevresel etkileri de dikkatle
değerlendirilmelidir. Kimyasal atıkların ve yakma işleminin hava kirliliğine
yol açmaması gerekiyor. Ancak kapalı sistemler ve uygun teknolojilerle bu
konuda farklı çözümler üretilebiliyor.
Almanya'da da benzer uygulamalar var. Bunlar yapılabilir.
Başlangıçta maliyetli olabilir ancak süreç içerisinde kendi kendini finanse
edebilen sistemlere dönüşebilir.
İzmir'de de böyle bir sistem kurulabilir. Ancak sağlıklı
kent politikalarına yeterli bütçe ayrılmıyor. Sorunun temelinde de bu var.
Melike Sargın – Bütün bu çevre sorunlarını
değerlendirdiğimizde, yerel yönetimlerin yetkilerinin sınırlandırılması ve
kararların merkezi yönetimde toplanması da önemli bir başlık olarak karşımıza
çıkıyor. Sizce bu durum kentlerin çevre sorunlarının çözümünü nasıl etkiliyor?
İbrahim Akın– Bir kentin sorunlarını en iyi o kentte
yaşayan insanlar bilir. Çözümün de öncelikle yerelde üretilmesi gerekir.
Ancak merkezi yönetimin geldiği noktada yerel yönetimlerle
rekabet ve muhalefeti etkisizleştirme anlayışı öne çıkıyor. Yetkiler giderek
merkezi yönetimde, özellikle de ilgili bakanlıklarda toplanıyor.
Neredeyse belediyelerin verdiği veya vermediği ruhsatların
tamamına merkezi yönetimin müdahale edebildiği bir yapı oluşturuluyor.
Bu kadar merkeziyetçi bir yönetim anlayışı, kentlerin ortak
sorunlarının çözülmesini zorlaştırıyor. Sorunlar artık sürdürülemez hale
geliyor.
Üstelik mesele yalnızca kent yönetimiyle sınırlı değil.
Ekonomi ve kamu yönetimi açısından da benzer bir tablo var.
Son dönemde ortaya çıkan gelişmeler, denetim ve kontrol
mekanizmalarının ne kadar zayıfladığını gösteriyor. İktidar içerisinden de bu
konuda eleştiriler geliyor. Hukukun olmadığı, kuralların işlemediği, denetimin
bulunmadığı bir ortamda bürokraside herkes kendi anlayışına göre hareket etmeye
başlıyor.
Dolayısıyla burada yapısal bir sorunla karşı karşıyayız.
Türkiye bu sorunu yapısal olarak çözmediği sürece sürdürülebilir bir yönetim
sistemi oluşturamaz.
Melike Sargın – Son olarak bütün bu sorunları
birlikte değerlendirdiğinizde eklemek istediğiniz, kamuoyuna vermek istediğiniz
bir mesaj var mı?
İbrahim Akın – Yaşanan sorunları çözmediğimiz sürece
yalnızca parçalar üzerinden çözüm üretmemiz mümkün değil.
Geçmiş parlamenter sistemi savunacak değiliz. Ancak o
dönemde en azından yürütme ile denetim arasında bir ilişki ve denge vardı.
Askerî vesayete karşı çıkıldı. Fakat bugün siyasetin vesayet altında olduğu,
kurumsal ilişkilerin tek bir irade etrafında şekillendiği bir yönetim
anlayışıyla karşı karşıyayız.
Bence bir sistem krizi yaşıyoruz.
Bu kriz çözülmediği sürece farklı alanlarda mücadele ederek
bazı engelleri aşabilir, kısmi başarılar elde edebiliriz. Ancak sorunun gerçek
anlamda çözülmesi, mevcut sistemin değiştirilmesiyle mümkün olacaktır.
Burada yalnızca bir devrim programından ya da sosyalizm
perspektifinden söz etmiyorum. En asgari demokratik normların ve standartların
bile ortadan kalktığı bir sistemin sürdürülebilir olmadığını söylüyorum.
Biz gerçek anlamda demokratik, sosyal bir cumhuriyetin
kurulması gerektiğini düşünüyoruz. Bunun kurallarının da toplumsal bir
yurttaşlık bilinciyle oluşturulması gerekiyor.
Başka türlü bu sistemin sürdürülebilir olduğunu
düşünmüyoruz.
KuzeyinSesi.com Haber Portalı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na %100 uygun olarak yayınlanmaktadır. Ajanslardan alınan haberlerin yeniden yayımı ve herhangi bir ortamda basılması, ilgili ajansların bu yöndeki politikasına bağlı olarak önceden yazılı izin gerektirir. 16.11.2026 02:55:27. #1.11
#ŞU AN BURADASINIZ: "ENERJİ POLİTİKASI HALKIN VE DOĞANIN İHTİYAÇLARINA GÖRE BELİRLENMELİ” Son dakika genel haberleri, genel son dakika haber, genel son dakika, son dakika genel, genel haber sayfamızda genel haberleri okuyabilir, genel son dakika haberleri ve güncel genel gelişmelerini görebilirsiniz.
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.


















