Şakran'da sahil daralıyor, ticari alanlar büyüyor

İzmir'in ve Aliağa’nın önemli kıyı yerleşimlerinden biri olan Şakran'da, belediyeye ait büfe ve benzeri tesislerin ihale yoluyla kiraya verilmesinin ardından bazı işletmelerin ilk kiralandıkları alanın çok ötesine geçen kullanım oluşturduğu yönündeki iddialar uzun yıllardır dile getiriliyor. Bölge sakinleri, özellikle yaz aylarında sahilin önemli bölümünün masa, sandalye, pergola, platform ve çeşitli eklentilerle fiilen ticari kullanıma açıldığını, vatandaşın denizle olan temasının her geçen yıl daha da daraldığını ifade ediyor.

Küçük büfeden büyük işletmeye uzanan süreç

Şakran sahilinde geçmiş yıllarda büfe veya küçük ölçekli sosyal tesis olarak hizmet vermeye başlayan bazı işletmelerin zaman içinde çok daha büyük ticari yapılara dönüştüğü yönündeki eleştiriler dikkat çekiyor.

Vatandaşlar, başlangıçta sınırlı büyüklükte kiralanan alanların yıllar içinde ilave oturma alanları, kapalı bölümler, pergolalar ve çeşitli eklentilerle genişlediğini öne sürüyor.

Bu durumun yalnızca ticari rekabet açısından değil, kamuya ait alanların kullanım hakkı bakımından da tartışma yarattığı belirtiliyor.

Uzmanlara göre belediyelerin kiralama yetkisi bulunmakla birlikte, kiralanan alanın ihale kapsamını aşacak şekilde fiilen büyütülmesi veya kamu kullanımındaki kıyının daraltılması halinde idarenin denetim sorumluluğu da gündeme geliyor.

Kıyı Kanunu ne söylüyor?

3621 sayılı Kıyı Kanunu ile Anayasa'nın 43. maddesi uyarınca kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunuyor.

Kanunun temel ilkesi ise oldukça açık.

Kıyılar herkesin eşit ve serbest kullanımına açık olmak zorunda.

Kıyıya erişimin engellenmemesi, kıyı boyunca kesintisiz dolaşımın sağlanması ve kamu yararının korunması temel esas olarak kabul ediliyor.

Hukukçular, kıyılarda ticari faaliyet yapılabilmesinin mümkün olduğunu ancak bunun kamu kullanımını ortadan kaldıracak veya kıyıyı fiilen özel alana dönüştürecek şekilde genişletilemeyeceğini belirtiyor.

Sahili kesen yapılar tartışma konusu

Şakran sahilinde yalnızca ticari işletmeler değil, denize sıfır konumdaki çeşitli yapıların da sahil boyunca kesintisiz yaya ulaşımını zorlaştırdığı yönünde uzun süredir eleştiriler bulunuyor.

Vatandaşlar, sahil boyunca yürüyen bir kişinin bazı noktalarda denizden uzaklaşmak zorunda kaldığını, kıyı boyunca sürekli bir yürüyüş hattının oluşmadığını ifade ediyor.

Bu durumun Kıyı Kanunu'nun öngördüğü kesintisiz kamu kullanımına uygun olup olmadığı sorusu ise yeniden gündeme geliyor.

Geçmiş kararlar neden uygulanmadı?

Bölgede uzun yıllardır dile getirilen en önemli tartışmalardan biri de geçmiş dönemlerde alındığı belirtilen yıkım ve tahliye kararlarının akıbeti.

Yerel kamuoyunda yıllardır konuşulan iddialara göre bazı yapılar hakkında farklı tarihlerde idari işlem tesis edildi.

Ancak bu kararların tamamının uygulanıp uygulanmadığı konusunda kamuoyuna yapılmış kapsamlı bir bilgilendirme bulunmuyor.

Eğer kesinleşmiş idari kararlar mevcut olmasına rağmen bunların uygulanmadığı tespit edilirse, bunun nedenlerinin kamuoyu tarafından bilinmesi gerektiği değerlendiriliyor.

Bu nedenle geçmiş encümen kararları, zabıta tutanakları, yıkım kararları ve varsa mahkeme süreçlerinin açıklanması, tartışmaların sona ermesi açısından önem taşıyor.

Kamu zararı iddiası araştırılmalı

Uzmanlara göre belediyeye ait bir alanın belirli metrekare üzerinden kiraya verilmesine rağmen fiili kullanımın bunun üzerine çıkması halinde;

• kamu taşınmazının izinsiz kullanımı,
• ecrimisil uygulanıp uygulanmadığı,
• ilave kira tahsil edilip edilmediği,
• ruhsat ve imar uygunluğu,
• kıyı mevzuatına uyum,

gibi konuların idarece denetlenmesi gerekiyor.

Aksi halde kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve kamu yararının korunması konusunda soru işaretleri oluşabileceği ifade ediliyor.

Vatandaşın beklentisi net

Şakranlı vatandaşların ortak talebi ise oldukça basit.

Denize kesintisiz ulaşılabilen, herkesin eşit şekilde yararlanabildiği, kamu alanlarının ticari kullanım nedeniyle daralmadığı bir sahil düzeni.

Vatandaşlar ayrıca belediyenin geçmişte alınmış idari kararların mevcut durumunu kamuoyuna açıklamasını, kıyı boyunca yapılan tüm kullanımların ihale şartnameleri ve ruhsatlarıyla birlikte şeffaf biçimde paylaşılmasını istiyor.

Belediyeye yöneltilen sorular

Kamuoyundaki tartışmaların giderilebilmesi amacıyla şu soruların yanıtlanması önem taşıyor:

• Belediyeye ait kıyı işletmelerinin ihale dosyalarındaki kiralama alanları ile mevcut fiili kullanım alanları aynı mıdır?
• Fiili kullanım ihale sınırlarını aşıyorsa hangi işlemler uygulanmıştır?
• Kıyı Kanunu kapsamında yapılan son denetim ne zaman gerçekleştirilmiştir?
• Geçmiş dönemlerde alındığı belirtilen yıkım ve tahliye kararlarının tamamı uygulanmış mıdır?
• Uygulanmayan kararlar varsa hukuki gerekçesi nedir?
• Kamu alanlarının işgal edildiğine ilişkin tespitler bulunuyor mu?
• İlave kullanım alanları için ecrimisil veya kira tahakkuku yapılmış mıdır?

Bu sorulara verilecek resmi yanıtların, Şakran sahilinde yıllardır süren tartışmaların aydınlatılması açısından belirleyici olacağı değerlendiriliyor.

Not: Haberimizde yer verilen değerlendirmeler kamuoyuna yansıyan iddialar, yürürlükteki mevzuat ve kamu yararı çerçevesinde hazırlanmıştır. Haber dizimizde adı geçen kurumların konuya ilişkin açıklama ve cevap hakları saklıdır.